Europa past bij AZ: dit is waarom het daar vaak ineens klopt

In de Eredivisie oogt AZ dit seizoen regelmatig zoekend. Wedstrijden waarin het tempo zakt. Fases waarin het elftal te weinig creëert. Maar zodra het Europese licht aangaat, lijkt er iets te verschuiven.

Dat is geen romantiek. Dat patroon is er al een paar jaar.

Van Galatasaray tot AS Roma: AZ groeit in Europese avonden

Een jaar geleden werd Galatasaray in Alkmaar met 4-1 weggespeeld. Niet door opportunisme, maar door controle. Door lef in balbezit. En door jonge spelers die niet leken te beseffen dat ze tegenover internationals stonden.

Ook tegen AS Roma en Fenerbahçe stond er geen ploeg die onder de indruk was van namen. AZ speelde zoals het altijd wil spelen: hoog, met veel positiewisselingen op het middenveld en backs die durven door te schuiven. In de Eredivisie loopt dat soms vast tegen compacte blokken. Europees ligt er vaker ruimte.

Dat verschil is belangrijk. In Nederland krijgt AZ wekelijks tegenstanders die inzakken, vertragen en wachten op fouten. In de Conference League spelen clubs als Rayo Vallecano, AEK Athene of Shakhtar Donetsk met een ander uitgangspunt. Meer open. Meer gericht op eigen initiatief.

Dat past bij AZ.

Conference League als realistische route

De Conference League is geen Champions League. Dat klinkt logisch, maar het maakt het toernooi juist interessant voor een club als AZ. Het gat in budget en selectiebreedte is kleiner. Je hoeft geen Bayern München of Manchester City te verslaan om ver te komen.

Kijk naar de resterende namen in het toernooi. Fiorentina is een serieuze tegenstander. Crystal Palace ook, afhankelijk van vorm en fitheid. Maar daaronder zit een brede middenlaag waar AZ kwalitatief niet voor onder hoeft te doen.

Dat maakt zo’n uitwedstrijd bij FC Noah, donderdagavond, meer dan een formaliteit. Het is de start van een route. Een toernooi waarin continuïteit zwaarder weegt dan absolute klasse.

En continuïteit is precies waar AZ traditioneel sterk in is.

Jongens die dit al eens deden

AZ-pareltje Kees Smit. Meerdink. Goes. Owusu-Oduro. Het zijn namen die al Europees succes hebben geproefd in de Youth League. Dat klinkt als een voetnoot, maar het zegt iets over hun referentiekader.

Deze spelers hebben geleerd om tegen internationale tegenstanders te spelen. Om uitwedstrijden te managen. Om over twee duels te denken in plaats van over negentig minuten.

In de Eredivisie is er vaak minder geduld. Een vroege tegengoal zorgt voor nervositeit. Het publiek wordt onrustig. Europees is het spel trager, strategischer. Dat lijkt dit AZ beter te liggen.

Wisselvalligheid in de Eredivisie blijft het vraagteken

Dat betekent niet dat alles klopt. AZ oogt in de competitie soms kwetsbaar in de omschakeling. De controle op het middenveld ontbreekt regelmatig wanneer tegenstanders direct spelen.

Het verschil met Europa zit niet alleen in tegenstanders, maar ook in beleving. Europese avonden hebben een andere lading. De focus is scherper. De ruimtes zijn groter. De motivatie lijkt vanzelfsprekend.

In de Eredivisie moet die scherpte uit jezelf komen, week na week. Dat lukt AZ niet altijd.

En toch: ze staan woensdag 4 maart in de halve finale van de KNVB Beker tegen Telstar. Europees zijn ze nog volop in de race. Dat zijn geen toevalligheden.

De context helpt dit AZ

Er zit iets in de manier waarop AZ is opgebouwd. Geen sterrenensemble, maar een groep spelers die zijn opgeleid in hetzelfde systeem. Die weten wat er gevraagd wordt. Die gewend zijn aan Europese (jeugd)toernooien.

In de Conference League worden wedstrijden vaker beslist op details. Een goed moment van druk zetten. Een slimme wissel. Een vrije trap. Dat soort momenten liggen AZ doorgaans beter dan een wedstrijd waarin je 70 procent balbezit hebt tegen een laag blok in Sittard of Almelo.

Het klinkt bijna tegenstrijdig: Europees is het vaak overzichtelijker.

Misschien is dat de kern. In Europa weet AZ precies wat het is. Een goed georganiseerde, technisch vaardige ploeg die durft te voetballen. In de Eredivisie worstelt het soms met verwachtingen en dominantie.

Hoe ver kan dit gaan?

Dat is de vraag die boven dit seizoen hangt. De Conference League winnen is geen vanzelfsprekendheid. Eén mindere avond, één rode kaart, en het verhaal kantelt.

Maar het idee dat AZ hier niets te zoeken heeft, klopt ook niet.

Als de selectie fitter wordt – met bijvoorbeeld Mijnans en mogelijk later weer Clasie – ontstaat er weer balans. 

Europa past bij AZ. Dat heeft het de afgelopen jaren te vaak laten zien om toeval te zijn.

Of dat genoeg is voor een finale in Leipzig op woensdag 27 mei? Dat hangt af van loting, vorm en misschien een beetje geluk.

Maar wie AZ alleen beoordeelt op een stroeve zondagmiddag in de Eredivisie, mist een deel van het verhaal.

En juist dat deel speelt zich af op donderdagavond. Aftrap: FC Noah-AZ 18:45 uur.