‘No era penal’ leeft nog, maar Mexico kleurt ook oranje

Virgil van Dijk kreeg op de persconferentie voor Nederland-Marokko een vraag die in eerste instantie wat brutaal klonk, maar eigenlijk precies raakte aan de vreemde verhouding tussen Mexico en Oranje. Een Marokkaanse journalist stelde dat de Mexicanen in Monterrey op de hand van Marokko zouden zijn. De reden was duidelijk: “No era penal”.

Van Dijk ging er niet in mee. Hij had andere signalen gehoord. Oranje was goed ontvangen bij het hotel, er zou een grote fanwalk komen en volgens de aanvoerder leefde juist het gevoel dat er veel oranje in het stadion zou zitten. Maar de vraag legde wel iets bloot. Mexico en Nederland hebben sinds 2014 een voetbalrelatie die niet simpel in één hokje past. Er is irritatie, nog altijd. Er is die oude Arjen Robben-wond, die iedere keer weer wordt opengekrabd zodra Oranje in de buurt komt. Maar er is ook sympathie. Bewondering zelfs. Het Nederlands elftal is in Mexico niet zomaar een tegenstander. Het is meer een haat-liefdeverhouding.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

‘No era penal’ blijft aan Oranje kleven in Mexico

De woorden zijn inmiddels groter geworden dan de wedstrijd zelf. “No era penal” verwijst naar de achtste finale van het WK 2014, toen Robben in de slotfase naar de grond ging na contact met Rafael Márquez. Klaas-Jan Huntelaar benutte de penalty, Nederland won met 2-1 en Mexico lag eruit. Voor Oranje was het een ontsnapping. Voor Mexico werd het een wond.

Twaalf jaar later duikt de kreet nog altijd op. Op bordjes, in memes, bij fanmarsen en in gesprekken rond wedstrijden van Nederland. Tijdens dit WK waren opnieuw Mexicaanse fans te zien met verwijzingen naar de strafschop van 2014. De Houston Chronicle schreef vorige week nog over Mexicaanse supporters die tijdens een fanmars richting een wedstrijd van Oranje opnieuw met “No era penal”-borden kwamen aanzetten. Het is niet alleen boosheid meer, het is ook folklore geworden.

Dat maakt het gevaarlijk om het te serieus én te licht op te vatten. Voor Mexicanen zit er echte voetbalpijn achter. Tegelijk is het inmiddels ook een gedeelde grap, een herkenningspunt, een manier om het eigen WK-verleden levend te houden. Oranje hoeft er niet bang voor te zijn. Maar het kan het ook niet helemaal negeren.

Monterrey maakt van Nederland-Marokko een lokale feestdag

Tegelijk vertelt Monterrey een ander verhaal. De deelstaat Nuevo León, met Monterrey als hoofdstad, heeft de wedstrijddag rond Nederland-Marokko uitgeroepen tot een officiële feestdag. Scholen blijven dicht en werknemers in niet-essentiële beroepen krijgen een dagdeel vrij. Dat gebeurde vanwege de verwachte toestroom van Nederlandse fans, Marokkaanse supporters en lokale toeschouwers.

Dat zegt iets over de schaal van dit duel in Noord-Mexico. Nederland-Marokko is daar niet alleen een wedstrijd tussen twee buitenlandse ploegen. Het is de afsluiting van de WK-weken in Monterrey, de laatste wedstrijd in de stad, en dus een moment waar de regio zelf iets van wil maken.

Gouverneur Samuel García maakte het nieuws bekend met een oranje stropdas. Dat detail lijkt klein, maar in dit verhaal zegt het nogal wat. García verscheen eerder tijdens het FIFA Fan Festival in Monterrey zelfs in een shirt van het Nederlands elftal, voor een enorme mensenmassa. Volgens diverse nieuwsoutlets werd die Oranje-sympathie door lokale autoriteiten nadrukkelijk uitgedragen, terwijl tegelijk de oude frustratie rond “No era penal” zichtbaar blijft onder Mexicaanse fans. Daar zit precies de dubbele laag. Mexico kan nog steeds lachen, mopperen en wijzen naar Robben. Maar dat betekent niet dat Oranje alleen als vijand wordt gezien.

Te Kloese ziet in Mexico juist populariteit voor Oranje

Dennis te Kloese, inmiddels verbonden aan CF Monterrey, herkent dat beeld. De oud-directeur van Feyenoord kent de Mexicaanse voetbalcultuur en verwacht juist veel belangstelling voor Nederland tegen Marokko. Volgens hem is Mexico een echt voetballand en staat Nederland er goed op als voetballand. Oranje is populair, zei hij in aanloop naar het duel bij het Algemeen Dagblad.

Dat is geen harde publiekspeiling, maar wel een belangrijke correctie op het simpele frame dat Mexico automatisch tegen Nederland zou zijn. Te Kloese woont en werkt in die voetbalwereld. Hij kent de gevoeligheden, maar ook de waardering voor het Nederlandse spel, de grote namen en de Oranje-cultuur die in het buitenland vaak sterker leeft dan Nederlanders zelf doorhebben. Voor Van Dijk was dat waarschijnlijk ook de reden om de vraag van de Marokkaanse journalist rustig te pareren. Niet boos. Niet defensief. Gewoon: dat hoor ik anders.

Van Dijk voelt in Monterrey geen Mexicaanse vijandigheid

Het incident met enkele Oranjefans en lokale supporters in Monterrey geeft het verhaal nog een rafelrand. Op sociale media circuleerden beelden van een kort opstootje, ontstaan na een woordenwisseling en wat gedoe met party foam. De politie greep in en de rust keerde snel terug. Zulke beelden doen het online altijd goed. Ze passen makkelijk in het verhaal van oplopende spanning, oude Mexicaanse frustratie en een vijandig decor voor Oranje. Alleen is dat beeld te plat. Een opstootje is nog geen stad. Een bordje met “No era penal” is nog geen volksstemming. En een oranje stropdas van de gouverneur betekent ook niet dat heel Nuevo León achter Nederland staat.

De waarheid zit ergens ertussenin. Monterrey is een voetbalstad, met lokale supporters die zich laten horen. Marokkaanse fans zullen nadrukkelijk aanwezig zijn. Nederlandse supporters zijn in grote aantallen afgereisd. En de Mexicanen zelf dragen hun eigen voetbalgeheugen mee het stadion in. Daarom wordt de sfeer juist interessant.

Nederland-Marokko krijgt een extra laag door Mexico

Sportief is Nederland-Marokko al rijk genoeg. Er zijn de vele dwarsverbanden tussen beide voetballanden, de spelers die elkaar kennen, de Marokkaanse ploeg die internationaal serieus meetelt en Oranje dat in de knock-outfase direct getest wordt. Monterrey legt daar nog iets bovenop. De hitte. Het stadion. De lokale voetbalkoorts. De herinnering aan Robben. De feestdag in Nuevo León. De vraag of Oranje steun krijgt, weerstand voelt of iets ertussenin. Waarschijnlijk wordt het precies dat laatste.

Van Dijk probeerde het verhaal niet groter te maken dan nodig. Hij verwacht veel Oranje, verwees naar de fanwalk en liet ruimte voor de mogelijkheid dat hij het mis heeft. Dat was verstandig. Want niemand kan vooraf precies zeggen hoe een stadion met Nederlanders, Marokkanen en Mexicanen gaat klinken zodra de wedstrijd begint. Het achtergrondgeluid klinkt in Monterrey tot zover opvallend dubbel: een beetje “No era penal”, een beetje oranje liefde.

De stille invloed van Van Nistelrooij op de aanval van Oranje