Van Gaal-vertrek markeert einde van bestuurlijke Ajax-fase

Louis van Gaal stopt als adviseur bij Ajax en op zichzelf is dat nieuws al groot genoeg. Een clubicoon, een oud-trainer, een voormalig technisch directeur en een van de meest uitgesproken voetbalmensen van Nederland verdwijnen opnieuw uit de Amsterdamse organisatie.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

Toch zegt dit afscheid vooral iets over Ajax zelf.

Van Gaal was de afgelopen drie jaar adviseur van de raad van commissarissen op voetbaltechnisch gebied. Hij kwam terug in een periode waarin de club zoekende was. Ajax had bestuurlijke onrust, wisselingen op sleutelposities en volgens Van Gaal zelf te weinig voetbalknowhow in de organisatie. Zijn rol was bedoeld als extra paar ogen. Iemand die de club kende, voetbal begreep en op afstand kon meedenken.

Drie jaar later is de situatie opnieuw veranderd. Michael van Praag is weg. Alex Kroes is weg. Marijn Beuker is weg. En nu dus ook Van Gaal.

Dan blijft er weinig over van de bestuurlijke fase waarin hij werd binnengehaald.

Van Gaal kwam Ajax helpen in een periode vol wisselingen

Van Gaal begon in 2023 als adviseur bij Ajax, op verzoek van Michael van Praag. Die was toen voorzitter van de raad van commissarissen en kende Van Gaal goed. De twee werkten eerder samen bij Ajax en onderhielden ook persoonlijk een goede band.

Dat detail is belangrijk.

Van Gaal stapte niet zomaar ergens in. Hij kwam terug omdat Van Praag hem vroeg om mee te denken in een periode waarin Ajax op technisch vlak richting zocht. De club had net een roerige fase achter de rug en probeerde opnieuw structuur aan te brengen in de voetbalorganisatie.

Van Gaal zei daar zelf over dat er destijds “te weinig voetbalknowhow” was. Dat is een zin die bij Ajax altijd blijft hangen. Juist bij Ajax, waar voetbalinhoud jarenlang als vanzelfsprekend werd gezien.

Zijn aanwezigheid moest helpen om dat gat te dichten.

Ajax zag Kroes en Beuker komen op advies van Van Gaal

In zijn periode als adviseur speelde Van Gaal een rol bij de invulling van belangrijke voetbalposities. Daarbij noemt hij zelf de aanstellingen van Alex Kroes en Marijn Beuker.

Kroes werd technisch directeur. Beuker kreeg als directeur voetbal een rol in de bredere technische structuur van de club. Allebei werden ze gezien als onderdelen van een nieuwe opbouw. Ajax wilde minder afhankelijk zijn van losse beslissingen en meer werken vanuit een duidelijke voetbalvisie.

Dat was althans het idee.

In de praktijk bleef de rust beperkt. Kroes vertrok, Beuker is inmiddels ook weg en daardoor is de omgeving waarin Van Gaal functioneerde vrijwel volledig verdwenen. Zijn adviesrol hing niet alleen aan zijn naam, maar ook aan de mensen met wie en voor wie hij werkte.

Als die mensen vertrekken, verandert zo’n rol vanzelf mee.

Het vertrek van Beuker maakte het afscheid logischer

Dat Van Gaal nu stopt, komt niet uit het niets. Het vertrek van Marijn Beuker maakte zijn positie al minder vanzelfsprekend. Beuker was een van de bestuurders die mede op voorspraak van Van Gaal naar Ajax kwam. Als ook die schakel wegvalt, wordt het steeds lastiger om te spreken van een doorlopende lijn.

Van Gaal zegt zelf dat het moment nu is aangebroken om te stoppen. Hij verwijst daarbij naar het vertrek van Van Praag in 2025, het afscheid van Kroes en nu ook het vertrek van Beuker.

Daar zit geen grote aanval in. Geen harde breuk in woorden. Eerder een constatering.

De mensen met wie deze fase begon, zijn er niet meer.

Jordi Cruijff staat nu in een andere Ajax-organisatie

Sinds de aanstelling van Jordi Cruijff als technisch directeur is er bij Ajax opnieuw veel veranderd. Zijn komst betekende al dat de club een nieuwe technische koers kon gaan uitzetten. Met het vertrek van Van Gaal wordt dat beeld alleen maar sterker.

Cruijff hoeft minder rekening te houden met de bestuurlijke erfenis van de vorige fase. Dat kan ruimte geven. Tegelijk maakt het zijn opdracht ook zwaarder. Want als Ajax schoon schip maakt, moet daarna wel duidelijk worden wat ervoor terugkomt.

Dat is vaak het lastige in Amsterdam.

Namen verdwijnen snel. Nieuwe plannen klinken meestal logisch. Maar de vraag is of de club de rust vindt om een lijn ook echt vast te houden.

Ajax neemt afscheid van opnieuw een groot clubgezicht

Voor Ajax is het vertrek van Van Gaal ook symbolisch. Hij is niet zomaar een adviseur die stopt. Hij is de trainer die de club in 1995 naar de Champions League leidde. Hij was later technisch directeur. En hij bleef, ook na zijn actieve trainersloopbaan, iemand naar wie bij Ajax werd geluisterd.

Zijn terugkeer in 2023 paste bij een club die houvast zocht in bekende gezichten.

Dat gebeurt vaker bij Ajax. In onrustige periodes wordt snel gekeken naar mensen met een verleden in de Johan Cruijff ArenA. Soms geeft dat richting. Soms zorgt het ook voor extra gevoeligheid, omdat oude namen niet automatisch oude zekerheden terugbrengen.

Van Gaal kon adviseren, maar hij bestuurde de club niet dagelijks. Dat verschil is belangrijk.

Van Gaal laat Ajax achter in een nieuwe fase

De raad van commissarissen noemt het jammer dat Van Gaal stopt, maar zegt begrip te hebben voor zijn keuze. Dat is de nette formulering die bij zo’n afscheid hoort. Toch ligt daaronder een duidelijker beeld: Ajax sluit een hoofdstuk af.

De fase-Van Praag is voorbij. De fase-Kroes is voorbij. De fase-Beuker is voorbij. En met Van Gaal verdwijnt ook de adviseur die aan die periode verbonden was.

Wat blijft, is de vraag of Ajax nu stabieler wordt.

Het vertrek van Van Gaal hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Een adviseur kan stoppen, zeker als de organisatie verandert. Maar bij Ajax telt elk vertrek zwaarder door de stapeling. De club is de laatste jaren vaak opnieuw begonnen. Nieuwe mensen, nieuwe plannen, nieuwe structuren.

Nu begint er weer iets nieuws.

Of dat goed uitpakt, hangt niet af van het afscheid van Van Gaal alleen. Het hangt vooral af van de mensen die blijven zitten. Van hun mandaat. Van hun keuzes. Van de vraag of Ajax deze keer de verleiding weerstaat om bij de eerste tegenwind opnieuw alles open te breken.

Daar zit de echte test.

Buitenlandse coach bij Oranje?