Tien jaar na Johan leeft zijn invloed bij Ajax nog altijd door

24 maart blijft bij Ajax geen gewone datum vanwege het overlijden van Johan Cruijff. Dat komt niet alleen door wat Cruijff als speler, trainer en denker voor de club betekende, maar ook doordat zijn naam en ideeën nog steeds door de club heen lopen. 

In hoe er over voetbal wordt gesproken. In hoe mensen binnen Ajax elkaar nog altijd langs zijn meetlat leggen. En nu ook in iets heel tastbaars: zijn zoon Jordi zit als technisch directeur op een plek waar de vergelijking met Johan nooit ver weg is.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Bij Ajax is 24 maart meer dan een herdenking van Johan Cruijff

Zo’n sterfdag doet meestal twee dingen tegelijk. Mensen halen herinneringen op, maar kijken ook opnieuw naar wat er is overgebleven. Bij Cruijff is dat tweede misschien nog wel opvallender dan het eerste. Zijn naam staat niet alleen op het stadion. Hij is ook nog altijd een soort taal binnen Ajax. Zodra het over lef, durven kiezen, eigen koers, jeugd en aanvallend denken gaat, hangt Cruijff ergens in de ruimte.

Dat zie je ook terug in de verhalen van mensen die hem van dichtbij kenden. Zij praten op deze dag niet alleen over een legende uit het verleden, maar over iemand die nog steeds aanwezig voelt. Niet letterlijk natuurlijk. Meer als referentiepunt. Als iemand van wie uitspraken, ideeën en houding nog altijd worden meegenomen in hoe mensen naar voetbal en naar Ajax kijken.

Johan Cruijff leeft bij Ajax door als meetlat

Dat heeft weinig te maken met nostalgie alleen. Cruijff blijft niet alleen overeind omdat hij de grootste Ajacied ooit was, al helpt dat natuurlijk wel. Hij blijft overeind omdat hij een manier van denken achterliet. Voetbal moest van jou zijn. Je moest het spel naar je toe trekken. Je moest iets durven. En als je een idee had, moest je daar niet half voor gaan.

Daarom gaat het bij Cruijff zelden alleen over die dribbel, die pass of die ene goal. Het gaat over zijn blik op voetbal. Over hoe hij ingewikkelde dingen eenvoudig kon maken. Over hoe hij spelers vertrouwen gaf, maar tegelijk ook de lat hoog legde. Hij kon scherp zijn, hard ook, maar meestal wel met een gedachte erachter. Juist dat blijft hangen. Niet alleen wat hij deed, maar hoe hij dacht.

De rol van Jordi Cruijff maakt deze dag bij Ajax actueler

Dat Jordi Cruijff nu technisch directeur van Ajax is, geeft deze dag extra lading. Anders was 24 maart vooral een dag van terugkijken geweest. Nu schuift het heden er vanzelf doorheen. Want wie naar Jordi kijkt, kijkt bij Ajax automatisch ook een beetje naar Johan.

Dat is niet helemaal eerlijk, maar het is wel onvermijdelijk. Johan Cruijff was geen gewone naam in deze club. Misschien wel de grootste naam. Als zoon kun je daar niet even luchtig naast gaan staan. Zeker niet op een dag als deze. Dan komt vanzelf de vraag terug: wat heeft Jordi van zijn vader, en waarin is hij juist anders?

Het antwoord daarop is niet zwart-wit. Jordi oogt zakelijker, bedachtzamer, meer gericht op wat nú nodig is. Minder romantisch ook, soms. Maar tegelijk zien veel mensen ook dezelfde trekken terug: durven beslissen, niet bang zijn voor weerstand, een eigen koers houden als de buitenwereld iets anders roept. En dat zijn niet de minste overeenkomsten.

Ajax draagt Cruijff ook buiten het veld nog altijd mee

Wat Cruijffs erfenis extra sterk maakt, is dat die niet bij Ajax ophoudt. De Cruyff Foundation, de Cruyff Courts, onderwijsprojecten en alles wat rond zijn naam is opgebouwd, zorgen ervoor dat hij niet alleen als voetbalicoon overeind blijft. Daardoor leren jonge generaties hem ook kennen via iets anders dan oude beelden uit De Meer of het Olympisch Stadion.

Dat is belangrijk, want bij Cruijff zat de invloed nooit alleen in zijn voeten. Ook in zijn hoofd. In zijn ideeën. In de manier waarop hij mensen liet kijken naar sport, ontwikkeling en kansen. Zodra daarvan alleen nog een standbeeld overblijft, wordt iemand langzaam kleiner. Bij Cruijff lijkt het andersom te werken. De speler blijft groot, maar de mens erachter houdt hem levend.

Mensen die met hem werkten, zeggen vaak ongeveer hetzelfde. Hij was nieuwsgierig. Positief. Eigenwijs. Soms lastig. Vaak scherp. Maar ook warm, grappig en verrassend toegankelijk. Die combinatie maakte hem zo sterk. Hij was geen gladde held. Geen nette posterfiguur. Eerder iemand die een ruimte binnenkwam en het denken meteen verschoof.

Tien jaar later is Johan Cruijff nog steeds niet alleen verleden tijd

Dat is misschien wel het opvallendste aan 24 maart. Tien jaar na zijn dood gaat het bij Cruijff nog steeds niet alleen over vroeger. Natuurlijk komt alles van vroeger langs. Maar het gaat ook over wat er nog leeft. Wat mensen nog missen. Wat Ajax nog steeds van hem gebruikt, bewust of onbewust.

Daarom voelt deze dag in Amsterdam anders dan een gewone herdenking. Het is niet alleen stilstaan. Het is ook opnieuw kijken: wat is er nog over van Cruijff in deze club? In de keuzes bovenin. In de speelwijze. In de durf. In de vraag of Ajax nog altijd probeert te voetballen zoals een grote club hoort te voetballen.

Misschien is het juist goed dat daar geen definitief antwoord op komt. Cruijff laat zich niet netjes afronden. Zijn invloed zit ook in het feit dat hij steeds weer opduikt zodra Ajax zichzelf probeert te begrijpen. Tien jaar na Johan blijkt dus niet alleen hoe groot hij was. Vooral hoe moeilijk het is om hem ooit echt weg te denken.

Ajax komt met prachtige actie: Johan Cruijff geëerd met nieuw beeld