Frenkie out: Koeman móét kiezen wie het Oranje-middenveld draagt

Barcelona heeft het zwart op wit gezet: Frenkie de Jong heeft een hamstringblessure en ligt er vijf tot zes weken uit. Daarmee mist hij Oranje in maart.  Zonder Frenkie wordt dat geen repetitie met de vaste cast, maar een audit: wie kan zijn rol dragen als het tempo omhoog moet en de fouten niet meer “leerzaam” zijn? 

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

De timing rond Noorwegen en Ecuador: dit zijn geen vrijblijvende potjes

Noorwegen en Ecuador klinken misschien als twee losse afspraken op de kalender, maar het zijn precies de soorten tegenstanders die je middenveld blootleggen. Noorwegen speelt direct, met veel loopvermogen en een fenomeen in de vorm van Erling Braut Haaland voorin dat verdedigers bezighoudt en tweede ballen afdwingt. Ecuador is weer anders: intens, duelkracht, veel druk op de bal met wereldster Moises Caicedo op het middenveld. Als je middenveld niet klopt, ga je achteruit lopen. En als je achteruit loopt, wordt het rommelig.

Ronald Koeman mist in die duels een speler die vaak de temperatuur regelt. Niet alleen door passes, ook door waar hij gaat staan. Frenkie zorgt er normaal voor dat het spel niet uit de hand loopt zodra Oranje even geen grip heeft. Dat is precies het deel van het spel dat je in maart wil testen, omdat het WK later precies daar beslist wordt.

Wat Oranje nu mist: rust aan de bal én een duidelijke uitweg

Frenkie’s waarde zit niet alleen in “mooi voetbal”. Het zit in oplossingen. Als een tegenstander doordrukt en de ruimte kleiner wordt, is hij vaak degene die zich aanbiedt, een man uit zijn rug laat komen en het spel tóch vooruit krijgt. Dat klinkt klein, maar het voorkomt paniekballen, onnodige duels en vooral omschakelmomenten tegen.

Zonder hem moet Oranje die uitweg anders organiseren. Dat kan, maar het vraagt een keuze van Koeman: wil hij vooral controle, wil hij vooral energie, of wil hij creativiteit in de passing? Je kunt niet alles tegelijk uit dezelfde drie posities halen. Zeker niet in twee wedstrijden.

De mogelijke vervangers: Koeman heeft opties, maar geen kopie

Op papier heeft Koeman veel smaken: Tijjani Reijnders, Ryan Gravenberch, Xavi Simons, Justin Kluivert, Jerdy Schouten, Quinten Timber en als buitenkans ook Luciano Valente of Kenneth Taylor. Alleen is geen van hen één-op-één “de nieuwe Frenkie”. Dat hoeft ook niet. Koeman moet vooral bepalen welk probleem hij wil oplossen.

Reijnders geeft ritme en diepgang, maar speelt het liefst in een rol waarin hij kan doorsteken en meters kan maken. Gravenberch brengt power en lengte, maar zijn beste momenten komen vaak als hij met ruimte kan draaien. Schouten is de meest logische kandidaat voor controle, omdat hij het spel simpel kan houden en posities bewaakt, maar de PSV-spil speelde dit seizoen voornamelijk in de achterhoede. Simons en Kluivert voegen creativiteit toe, maar dan moet iemand anders het stofzuigwerk doen.

En dan is er Timber, die in topwedstrijden laat zien dat hij kan bijten én kan lopen. Alleen blijft de vraag hoe fit hij is richting maart en welke rol Koeman hem geeft: als acht, als extra drukzetter, of als iemand die juist rust moet brengen. Dat laatste is niet zijn natuurlijke stand.

Koemans echte keuze: hoe wil hij spelen zonder Frenkie?

Dit is het punt waar maart interessant wordt. Koeman kan kiezen voor zekerheid met een controleur en twee lopers. Dat geeft balans, maar kan ook betekenen dat Oranje minder gemakkelijk onder druk uitkomt. Hij kan ook kiezen voor een technisch middenveld, met meer creativiteit en meer risico. Dan moet de rest wel meelopen, anders wordt het open.

Wat ook meespeelt: Barcelona noemt vijf tot zes weken. De Jong zou “precies na de interlands” weer beschikbaar zijn. Dat klinkt alsof het netjes valt, maar hamstrings zijn verraderlijk. Eén keer te vroeg, één keer een sprint te hard, en je bent opnieuw weken verder. Koeman móét dus plannen alsof hij in maart geen Frenkie heeft, en hij kán niet rekenen op een perfecte terugkeer zonder gevolgen.

Barcelona en de Champions League: herstelplan wordt automatisch leidend

De Jong mist niet alleen Oranje, maar ook een blok wedstrijden bij Barcelona, inclusief de achtste finales van de Champions League en duels tegen Villarreal, Atlético Madrid (Copa del Rey) en Athletic Bilbao. Barcelona heeft er dus óók belang bij om het herstel strak te bewaken. Dat maakt de kans klein dat er risico’s worden genomen met snelle terugkeer.

Voor Oranje betekent dat iets simpels: maart wordt een week waarin je niet moet doen alsof je “even vervangt”, maar waarin je echt een middenveld bouwt dat ook zonder je vaste regisseur kan functioneren. Als dat lukt, geeft het Koeman een extra route richting het WK. Als dat niet lukt, voelt elke wedstrijd straks als wachten op één speler.

Maart bepaalt de hiërarchie richting WK, ook als Frenkie terugkomt

Zelfs als De Jong in juni weer gewoon start, verandert maart iets. Degene die in maart de regie pakt, pakt ook vertrouwen. Bij de staf, bij de ploeg, en vaak ook bij zichzelf. Dat is het stille effect van deze blessure: Koeman wordt gedwongen om een alternatief serieus te nemen.

Oranje kan dit zien als pech. Of als een nuttige test die anders pas op het WK zelf zou komen. De uitslag tegen Noorwegen en Ecuador zal het debat sturen, maar de grotere vraag zit daaronder: wie draagt het middenveld als het niet loopt? In maart krijgt Koeman het antwoord, of in elk geval de eerste versie ervan.

Rob Jansen over Wout Weghorst: “Moet het land uit”