Ajax blijkt vooral na een uur een heel ander elftal

Ajax kan dit seizoen in fases nog steeds behoorlijk op een topclub lijken. Zeker in het eerste uur. De ploeg komt vaak genoeg tot goede periodes, kan wedstrijden controleren en heeft op momenten zelfs de cijfers van een elftal dat veel hoger had kunnen staan.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

Daarna kantelt het beeld.

Uit data van ESPN en Opta blijkt dat Ajax vooral in het laatste halfuur zwaar terugvalt. Als wedstrijden na zestig minuten zouden zijn afgefloten, hadden de Amsterdammers volgens de berekening tweede gestaan in de Eredivisie. Met 62 punten zelfs, zeven meer dan nu. PSV had in dat scenario maar vier punten meer gehad.

Dat maakt het probleem pijnlijk helder. Ajax is dit seizoen niet alleen een ploeg die te weinig kwaliteit heeft laten zien. Het is ook een ploeg die het niveau te vaak niet negentig minuten kan vasthouden.

Ajax zakt na rust ver weg in Eredivisie-cijfers

Het meest opvallende aan de cijfers is het verschil tussen het eerste uur en het laatste halfuur. Over de eerste zestig minuten kan Ajax zich op basis van resultaat dus bijna meten met de bovenkant van de Eredivisie. In de laatste dertig minuten valt de ploeg juist terug naar het rechterrijtje.

Volgens ESPN zou Ajax op basis van alleen de slotfase slechts twaalfde staan.

Dat is een enorm verschil. En het verklaart ook waarom wedstrijden dit seizoen zo vaak een andere kant op zijn gegaan. Ajax kon periodes hebben waarin het aardig stond, waarin de bal liep en waarin de tegenstander onder controle leek. Alleen bleef dat zelden heel.

Na rust, en vooral richting het laatste deel van wedstrijden, werd de ploeg kwetsbaar. De afstanden werden groter. De druk op de bal minder. De controle verdween sneller.

Dat is niet altijd spectaculair zichtbaar in één moment. Het zit vaak in kleine dingen. Een middenvelder die net te laat aansluit. Een back die niet meer doordekt. Een aanvaller die de sprint naar voren of naar achteren niet meer volledig maakt.

Bij elkaar wordt dat een patroon.

ESPN- en Opta-data geven García gelijk bij Ajax

Oscar García klaagde na de topper tegen PSV over de fitheid van zijn spelers. Dat klonk misschien als een verklaring na een teleurstellend resultaat, maar de data geven zijn punt duidelijk steun.

Ajax staat volgens ESPN op basis van afgelegde kilometers per wedstrijd slechts twaalfde in de Eredivisie. De ploeg loopt gemiddeld 115,8 kilometer per negentig minuten. Nog opvallender is de hoeveelheid kilometers op hoge intensiteit: 10,4 per wedstrijd. Daarmee staat Ajax dertiende.

Voor een club die druk wil zetten, hoog tempo wil spelen en wedstrijden wil controleren, zijn dat lastige cijfers.

Het zegt niet dat iedere speler te weinig doet. Het zegt wel dat Ajax als collectief niet genoeg brengt op het fysieke vlak. Zeker niet vergeleken met clubs als PSV en Feyenoord, die op dat gebied duidelijk verder zijn.

García is niet de eerste die dit aanstipt. Ook Francesco Farioli wees eerder al op de fysieke staat van de selectie. Dat maakt de huidige conclusie zwaarder. Dit lijkt geen losse klacht van één trainer, maar een probleem dat al langer onder de oppervlakte zit.

Of eigenlijk: niet eens zo ver onder de oppervlakte.

Ajax lijkt na een uur grip op wedstrijden te verliezen

Het verval na zestig minuten maakt ook duidelijk waarom Ajax dit seizoen zo moeilijk stabiel werd. Een goed eerste uur is waardevol, maar in topvoetbal wordt een wedstrijd vaak beslist wanneer vermoeidheid toeslaat. Dan komen organisatie, fitheid en automatismen samen.

Bij Ajax gebeurde te vaak het tegenovergestelde.

De ploeg hield het tempo niet vast. Tegenstanders kregen meer ruimte. De passing werd slordiger. Duels vielen vaker verkeerd. Het gevoel van controle dat eerder in de wedstrijd nog bestond, verdween dan vrij snel.

Dat is vooral gevaarlijk voor een ploeg die mentaal al kwetsbaar is. Als je weet dat je na rust vaak terugvalt, kan onzekerheid vanzelf meespelen. Een voorsprong voelt minder veilig. Een gelijkspel voelt broos. Een fout lijkt sneller gevolgen te hebben.

Daarmee wordt fitheid meer dan alleen een fysiek thema. Het beïnvloedt ook het vertrouwen in een elftal.

Ajax kan in het eerste uur laten zien wat er nog wel in de ploeg zit. Maar de laatste dertig minuten vertellen dit seizoen vaak waar de grens ligt.

Voorbereiding onder Heitinga blijft Ajax achtervolgen

De vraag is waar dit fysieke probleem vandaan komt. ESPN wijst op geluiden uit de periode na de trainerswissel van afgelopen zomer, toen John Heitinga de plek van Farioli innam. Volgens het medium merkten spelers een groot verschil in trainingsintensiteit en groeide er onderling onvrede over de manier waarop de staf werkte aan de aanvallende principes.

Veelzeggend is het voorbeeld van Oscar Gloukh, die zich na zijn eerste training intern zou hebben afgevraagd of hij met de A-selectie of Jong Ajax had meegetraind.

Dat soort signalen zijn moeilijk helemaal van buitenaf te wegen. Spelers kunnen mopperen, resultaten kunnen beeldvorming versterken en achteraf lijkt vaak alles logisch. Toch past het wel bij de cijfers die nu op tafel liggen.

Een fysieke basis leg je vooral in de voorbereiding. Dat benadrukte García zelf ook al. Tijdens het seizoen kun je bijsturen, maar je bouwt niet zomaar opnieuw een motor op terwijl de wedstrijden blijven komen.

Ajax lijkt daar nu de rekening voor te krijgen.

Ajax kan schade dit seizoen amper nog herstellen

Voor Ajax komt deze conclusie op een vervelend moment. Het seizoen is bijna voorbij. Er staan nog twee wedstrijden op het programma en de club is nog verwikkeld in de strijd om de derde plaats met NEC en FC Twente.

Veel tijd om het probleem op te lossen is er niet meer.

García kan accenten leggen, spelers sparen of keuzes maken in zijn wisselbeleid. Maar het grote fysieke fundament verander je niet in een paar trainingsweken. Dat maakt de situatie extra frustrerend. De data laten zien dat Ajax in fases veel beter had kunnen presteren, maar ook dat het gebrek aan inhoud de ploeg structureel punten heeft gekost.

Misschien is dat nog wel het meest pijnlijke aan deze cijfers. Ze laten niet alleen zien dat Ajax tekortkomt. Ze laten ook zien dat er ergens een beter Ajax verstopt zat.

Alleen niet lang genoeg.

Als de club richting volgend seizoen echt wil herstellen, zal het fysieke niveau geen bijzaak kunnen zijn. De nieuwe technische leiding en de trainer die straks voor de groep staat, krijgen daarmee een duidelijke opdracht.

Ajax moet niet alleen beter voetballen.

Ajax moet wedstrijden weer kunnen volhouden.

Ajax vs PSV: strijd om Veltman