PSV en de klassieke valkuil van dominante ploegen

De afgelopen weken oogt PSV minder vanzelfsprekend. Waar het eerder leek alsof geen enkele tegenstander PSV moeilijk kon maken, is het spel nu haperend en onzeker. Met name na rust hebben de Eindhovenaren enorm veel moeite om de lijn van de eerste helft door te trekken. Voor een ploeg die maandenlang dominant was, is dit echter geen vreemd fenomeen. 

(tekst gaat verder onder afbeelding)

Vormdip in perspectief van de huidige titelrace

In de Eredivisie zijn er punten te verliezen, maar ook een aura van vanzelfsprekendheid. Dat aura is dit seizoen verzwakt. PSV lijkt niet meer het ongenaakbare team van begin dit seizoen. Elke tegengoal wordt voelbaar, elke mislukte aanval maakt de druk groter. Het mentale aspect is bepalend. Spelers die normaal routineus handelen, lijken nu langer te twijfelen.

Het is niet ongekend dat kampioenen hier doorheen gaan. Historisch toont de Eredivisie een patroon van dominante teams die in de tweede helft van het seizoen haperen. Zo zakte PSV onder Mark van Bommel in zijn eerste seizoen halverwege spectaculair weg, waardoor het team wekenlang punten verloor en de titel verloor in het Eredivisie-seizoen 2018/19.

Evenzo worstelde Ajax in het laatste seizoen van Erik ten Hag, toen een comfortabele voorsprong verdampte en de ploeg met de hakken over de sloot de titel veiligstelde. Vorig seizoen vertoonde PSV onder Peter Boszook eenzelfde patroon: een sterke start werd gevolgd door een periode van onzekerheid waarin puntenverlies opliep, ondanks het kwaliteitsverschil met de rest van de competitie. Een ineenstorting van Ajax in de laatste vijf wedstrijden van het seizoen bleek genoeg om de titel op de laatste speeldag binnen te halen.

En dit seizoen, opnieuw onder Bosz, lijkt de ploeg dezelfde mentale hapering te vertonen, zij het met een hogere druk door de verwachtingen na eerdere dominantie.

Historische patronen helpen perspectief te bieden

De voorbeelden van Van Bommel, Ten Hag en Bosz laten zien dat dit geen uniek fenomeen is. Dominante ploegen haperen vaker richting het einde van het seizoen. Dit geldt ook voor PSV nu: de combinatie van gemakzucht en onderschatting leidt tot een terugval die statistisch niet ongebruikelijk is.

Wat dit seizoen extra complex maakt, is de cumulatie van hoge prestaties uit voorgaande jaren. PSV moet niet alleen scoren en winnen, maar ook het imago van ongenaakbaarheid bevestigen. Dat vergroot de psychologische belasting. Historisch gezien hebben ploegen die in zulke fases de interne rust weten te bewaren, hun titel vaak veiliggesteld. Die uitdaging ligt nu ook bij PSV.

Conclusie: een klassiek kampioensmoment

Voor PSV is dit een herkenbaar scenario: dominantie gevolgd door mentale hapering. De vraag is hoe de ploeg reageert, zoals eerder bleek bij historische voorbeelden. Kan de staf de focus herwinnen, de spelers overtuigen en de stabiliteit terugbrengen? Of wordt de vormdip een blijvende onzekerheid?

De recente weken laten zien dat de klassieke valkuil van dominante ploegen opnieuw in werking treedt. Tot grote frustratie van de PSV-supporters.