Nieuwe WK-regels kunnen spel flink veranderen

Het WK krijgt niet alleen meer wedstrijden, meer landen en meer verhalen. Ook het spel zelf kan op sommige momenten anders gaan voelen. Scheidsrechtersbaas Pierluigi Collina heeft namens de FIFA meerdere nieuwe regels en richtlijnen toegelicht die tijdens het toernooi al van kracht zijn.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

Een deel daarvan klinkt klein. Vijf seconden voor een doeltrap. Tien seconden om bij een wissel het veld te verlaten. Een minuut wachten na blessurebehandeling. Toch zijn het precies dat soort regels die in een wedstrijd ineens groot kunnen worden.

Zeker op een WK.

Daar wordt elk moment uitvergroot. Een late ingooi, een traag genomen doeltrap of een verkeerde corner kan dan zomaar onderwerp van discussie worden. De FIFA probeert het spel strakker en eerlijker te maken, maar geeft scheidsrechters en de VAR tegelijk meer invloed op situaties die normaal vaak snel voorbijgaan.

VAR krijgt op WK grotere rol bij corners

De meest opvallende wijziging gaat over de VAR. De videoscheidsrechter kan tijdens het WK ook ingrijpen als de scheidsrechter een verkeerde beslissing heeft genomen bij een hoekschop. Dat betekent dat een corner die ten onrechte wordt gegeven, kan worden teruggedraaid.

Dat lijkt op papier logisch. Een verkeerde corner kan direct tot een doelpunt leiden. In zulke gevallen voelt het vreemd als iedereen op televisie kan zien dat de bal via de aanvaller over de achterlijn ging, terwijl het spel toch doorgaat met een hoekschop.

Alleen raakt deze wijziging ook aan een bekende discussie rond de VAR. Hoeveel moet worden gecontroleerd? En wanneer wordt voetbal te veel een spel van stilleggen, terugkijken en herstellen?

Tot nu toe lag de focus van de VAR vooral op doelpunten, strafschoppen, directe rode kaarten en persoonsverwisselingen bij kaarten. Nu komt daar bij het WK dus een extra laag bij. De vraag is vooral hoe vaak die zal worden gebruikt. Als de VAR alleen ingrijpt bij duidelijke fouten die tot een grote kans kunnen leiden, blijft de impact misschien beperkt. Als vrijwel elke twijfelachtige corner onder een vergrootglas komt te liggen, kan het spel sneller aan ritme verliezen.

Dat wordt afwachten.

Vijf seconden bij doeltrappen en ingooien kan direct zichtbaar worden

Ook de nieuwe tijdslimieten kunnen wedstrijden veranderen. Een doeltrap moet binnen vijf seconden worden genomen. Gebeurt dat niet, dan volgt een hoekschop voor de tegenstander. Bij een ingooi geldt hetzelfde idee: te lang wachten betekent dat de bal naar het andere team gaat.

Dat is een stevige prikkel.

Tijdrekken hoort al jaren bij voetbal, zeker in de slotfase van wedstrijden. Keepers nemen rustig hun plek in, verdedigers lopen langzaam naar de bal en spelers bij de zijlijn kijken nog eens om zich heen voordat ze ingooien. Vaak levert het hooguit een waarschuwing of gele kaart op. Nu kan het direct balbezit kosten, en bij een doeltrap zelfs een gevaarlijke standaardsituatie opleveren.

Voor spelers en coaches wordt dat wennen. Een keeper die in de laatste minuten iets te lang wacht, kan zijn ploeg ineens opzadelen met een corner tegen. Een back die bij een ingooi geen afspeelmogelijkheid ziet, heeft niet meer de luxe om eindeloos te wachten.

Het kan het tempo verhogen. Het kan ook voor chaos zorgen.

Vooral in de eerste WK-wedstrijden zullen spelers moeten aanvoelen hoe streng scheidsrechters hiermee omgaan. Eén vroeg voorbeeld kan genoeg zijn om iedereen wakker te schudden.

Wissels op het WK moeten sneller verlopen

De FIFA wil ook dat wissels sneller worden uitgevoerd. Spelers moeten binnen tien seconden het veld verlaten. Daarmee wordt een bekende vorm van tijdrekken aangepakt: de speler die aan de andere kant van het veld staat, langzaam naar de kant wandelt, nog even klapt naar het publiek en onderweg bijna elke ploeggenoot aantikt.

Dat beeld kennen we allemaal.

Op het WK moet daar minder ruimte voor zijn. De regel kan vooral in de slotfase belangrijk worden, wanneer teams met een voorsprong hun wissels vaak gebruiken om het spel te breken. Een speler die te langzaam het veld verlaat, loopt het risico dat de scheidsrechter ingrijpt.

Hoe dat precies wordt gehandhaafd, wordt belangrijk. Gaat een scheidsrechter direct streng zijn? Of volgt eerst een waarschuwing? Daar zit veel ruimte voor interpretatie.

En juist dat kan weer discussie opleveren.

Blessurebehandeling krijgt strengere gevolgen

Ook bij blessurebehandelingen verandert er iets. Een speler die op het veld wordt behandeld, moet daarna minimaal een minuut buiten het veld wachten voordat hij weer mag deelnemen aan het spel.

De gedachte daarachter is duidelijk. Blessurebehandelingen worden soms gebruikt om tempo uit een wedstrijd te halen. Door spelers verplicht even buiten het veld te houden, wordt het minder aantrekkelijk om zomaar verzorging te vragen.

Tegelijk kan de regel hard uitpakken. Een speler kan echt geraakt zijn, kort behandeld worden en daarna zijn ploeg tijdelijk met tien man achterlaten. In een WK-wedstrijd, waar details groot worden, kan zo’n minuut veel betekenen.

Ook teams moeten daar slimmer mee omgaan. Een speler zal misschien sneller proberen op te staan. Medische stafleden zullen moeten inschatten of behandeling op het veld noodzakelijk is. En scheidsrechters moeten onderscheid maken tussen echte blessures en momenten waarop het spel bewust wordt vertraagd.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Praten achter de hand wordt riskanter

Een andere opvallende maatregel gaat over spelers die hun mond bedekken met een hand of shirt om iets naar een tegenstander te roepen. Zij riskeren een rode kaart. Vriendschappelijk praten met een ploeggenoot blijft toegestaan, ook met een hand voor de mond.

Deze regel is vooral bedoeld om beledigingen, provocaties of discriminerende opmerkingen beter aan te pakken. Tegelijk is het lastig te controleren wat er precies wordt gezegd als een speler zijn mond bedekt.

Daar zit de spanning. De intentie is helder, maar de uitvoering kan ingewikkeld worden. Scheidsrechters zullen moeten beoordelen of een speler iets probeert te verbergen richting een tegenstander. Dat vraagt gevoel voor de wedstrijd, maar ook lef om in te grijpen.

Op een WK kan zo’n moment enorm worden. Eén rode kaart vanwege woorden achter de hand en de discussie barst los.

Extra pauzes maken belasting op WK zichtbaar

Tijdens de 104 wedstrijden komt er halverwege iedere helft ook een pauze van drie minuten. Spelers krijgen zo de kans om bij te komen. Dat zegt iets over de fysieke belasting op een WK dat groter is dan ooit.

Die pauzes kunnen nuttig zijn. Zeker bij zware omstandigheden, hoge intensiteit en korte hersteltijd. Maar ze veranderen ook het ritme van een wedstrijd. Coaches krijgen mogelijk momenten waarop ze spelers kort kunnen toespreken, al benadrukt de FIFA ook dat teams bij blessures van doelverdedigers niet zomaar naar de kant moeten gaan voor contact met de technische staf.

Het WK wordt daardoor strakker gereguleerd. Meer tempo, minder tijdrekken, extra rustmomenten en meer VAR-controle.

De bedoeling is duidelijk: eerlijker spel, minder vertraging en betere bescherming van spelers. Toch zal de praktijk bepalen hoe dit voelt. Regels leven pas echt wanneer ze in de 88ste minuut van een spannende wedstrijd worden toegepast.

Dan blijkt of het voetbal er beter van wordt.

Of vooral drukker.

Vader Frenkie de Jong legt pijn bloot