De zachte landing van passportgate bij Go Ahead kent nog een voorbehoud

Bij Go Ahead Eagles leek het even alsof een sterk seizoen alsnog besmet zou raken door een administratieve fout met grote gevolgen. Dean James en Richonell Margaret zijn inmiddels weer beschikbaar, de acute onrust is afgenomen en de club kan sportief verder richting het uitduel met FC Groningen. Toch voelt het nog te vroeg om hier een punt achter te zetten. 

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Update: Duidelijkheid over Go Ahead-NAC: duel wordt niet overgespeeld

Het competitiebestuur betaald voetbal heeft besloten dat Go Ahead Eagles - NAC Breda niet wordt overgespeeld. De 6-0 uitslag blijft dus staan, ondanks het feit dat later duidelijk werd dat Dean James formeel niet speelgerechtigd was. Daarmee valt een belangrijk deel van passportgate voorlopig in het voordeel van Go Ahead uit. NAC had de zaak juist aangekaart na de nederlaag in De Adelaarshorst en kan nog met een reactie of vervolgstappen komen. Helemaal gesloten voelt dit hoofdstuk dus nog niet, maar de grootste dreiging voor Go Ahead lijkt wel weg.

De zachte landing zit hem vooral hierin: Go Ahead is niet direct sportief geraakt waar daar even wel rekening mee werd gehouden. James werd niet bestraft, de club werd niet hard aangepakt en de spelers zijn na het regelen van de formaliteiten weer inzetbaar. In de praktijk betekent dat dat de schade voorlopig beperkt blijft. Dat is nogal wat, als je bedenkt hoe heftig passportgate in korte tijd oplaaide.

Want dat was het wel. Een paar dagen lang voelde het alsof de Eredivisie ineens met terugwerkende kracht een juridisch mijnenveld was geworden. Niet alleen bij Go Ahead, maar ook bij andere clubs. Spelers werden uit voorzorg aan de kant gehouden, clubs moesten hals over kop uitzoeken hoe hun papieren precies lagen en de KNVB moest reageren op een situatie die volgens veel betrokkenen al veel eerder helder had moeten zijn.

Go Ahead Eagles lijkt opgelucht, maar de zaak schuurt nog steeds

De opvallendste spanning in dit verhaal is dat twee dingen tegelijk waar lijken te zijn. Aan de ene kant lijkt Go Ahead relatief goed weg te komen uit een affaire die het seizoen had kunnen ontregelen. Aan de andere kant is wel degelijk vastgesteld dat Dean James formeel niet speelgerechtigd was. Juist daardoor blijft het schuren. Dat maakt deze uitkomst lastig uit te leggen aan de buitenwereld. Want wat is dan precies de boodschap? Dat de regel bestaat, dat die geschonden is, maar dat de gevolgen uitblijven omdat de onduidelijkheid breder leefde in het betaald voetbal? Dat lijkt ongeveer de lijn. Begrijpelijk vanuit praktisch oogpunt misschien, maar het voelt ook als een compromis dat de onderliggende vraag niet echt oplost.

En die vraag is simpel genoeg: hoe kan een competitie op geloofwaardige wijze regels handhaven als pas na publieke ophef blijkt dat clubs, spelers en bestuurders ze niet goed kenden? Die vraag raakt Go Ahead maar gedeeltelijk. De club had er belang bij dat de situatie niet escaleerde, en dat is voorlopig ook niet gebeurd. 

NAC Breda kan de zachte landing alsnog verstoren

Daar zit ook het voorbehoud uit de kop. Voor Go Ahead voelt dit als opluchting, voor NAC als iets heel anders. NAC heeft zich na de uitspraak van de aanklager niet neergelegd bij de gang van zaken en overweegt vervolgstappen. De club wacht op een formeel besluit over het al dan niet overspelen van de wedstrijd en spreekt daar inmiddels met advocaten over.

Dat is geen detail. Het is juist de reden waarom het woord “landing” hier beter past dan “afloop”. Zolang NAC nog mogelijkheden onderzoekt, kan de rust bij Go Ahead alsnog tijdelijk blijken. Misschien niet in de vorm van een zware straf, maar wel in de vorm van een langer slepende zaak waarin de uitslag van die 6-0 tegen NAC opnieuw onderwerp van gesprek wordt.

Of NAC echt nog roet in het eten kan gooien, is op dit moment lastig hard te zeggen. Dat hangt af van de formele route die nog openstaat en van de vraag hoeveel ruimte het competitiebestuur en eventueel andere instanties nog zien. De signalen wijzen er voorlopig niet op dat wedstrijden zomaar worden overgespeeld. Tegelijk heeft NAC wel een punt dat lastig weg te wuiven is: als is vastgesteld dat een speler niet speelgerechtigd was, waarom zou dat dan zonder sportieve consequentie blijven?

De KNVB en de Eredivisie houden een ongemakkelijk verhaal over

Passportgate is daardoor groter geworden dan Go Ahead tegen NAC. De affaire heeft blootgelegd dat de kennis over nationaliteitswissels, werkvergunningen en speelgerechtigdheid op meerdere plekken tekortschoot. Dat maakt deze kwestie ook zo pijnlijk voor de voetbaltop in Nederland. De fout lijkt niet bij één club te liggen, maar in een systeem waarin te veel mensen dachten dat iemand anders het wel scherp had.

Die kritiek werd eerder al stevig verwoord door Sjoerd Mossou in het Algemeen Dagblad. Hij sprak over amateurisme in het Nederlandse voetbal en noemde de gevolgen groot, niet alleen voor spelers persoonlijk maar ook voor de geloofwaardigheid van de competitie. Zijn hardste punt bleef hangen: als tientallen wedstrijden zijn gespeeld met spelers die formeel niet in actie mochten komen, dan raakt dat de eerlijkheid van het seizoen zelf.

Dat is stevig aangezet, maar de kern van zijn verwijt blijft overeind. Deze kwestie oogt niet als een slimme juridische vondst uit het niets. Eerder als iets dat veel eerder op tafel had moeten liggen.

Dean James en Richonell Margaret zijn terug, maar het gevoel is niet weg

Voor Go Ahead zelf is het logische standpunt helder. De club wil door. James en Margaret zijn weer beschikbaar, de focus kan terug naar het voetbal en zaterdag wacht gewoon FC Groningen. Dat is ook hoe een club midden in het seizoen moet handelen. Je kunt niet wekenlang in juridische stilstand blijven hangen.

Toch blijft het gevoel rond deze zaak een beetje vreemd. Als NAC alsnog doorpakt, krijgt die zachte landing meteen een andere betekenis. Dan blijkt dat de storm voor Go Ahead niet echt voorbij was, maar alleen even ging liggen.

En zelfs als dat niet gebeurt, blijft passportgate een affaire waar het Nederlandse voetbal zich nog eens rustig achter de oren over mag krabben. Niet omdat één club iets slimmer was dan de rest, maar juist omdat te veel partijen te laat doorhadden hoe kwetsbaar dit allemaal was.