Sandler vs Sutalo is een symptoom: Ajax zoekt de juiste verdediger

Kees Kist zei het hardop na Ajax–NEC: Philippe Sandler had Ajax beter kunnen houden, want hij is “sterker dan Josip Sutalo." Het is zo’n zin die meteen werkt. Simpel, scherp, lekker deelbaar. Alleen zegt die vergelijking uiteindelijk minder over Sandler als individu en meer over Ajax als club. Dit is niet één oordeel over twee verdedigers. Dit is een symptoom van een elftal dat al te lang zoekt naar rust in het centrum.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

Philippe Sandler in actie in de ArenA.

Ajax speelde gelijk tegen NEC en kreeg weer een discussie cadeau. Sutalo, die in Amsterdam al vaker symbool werd van verdedigende onzekerheid, krijgt opnieuw de rol van mikpunt. Sandler, die bij NEC een stabiel seizoen draait, wordt plots het voorbeeld: zo kan het ook. Of zo móét het eigenlijk.

Wat Kist eigenlijk prijst: lezen, staan, ingrijpen vóór de bal er is

In zijn uitleg is Kist opvallend concreet. Hij noemt Sandler iemand met voetbalvermogen, iemand die een wedstrijd kan lezen. “Veel verdedigers grijpen pas in als de bal er is. Sandler doorziet het en staat vaak al op de juiste plek.” Dat is geen ode aan harde tackles of sprintduels. Het is een ode aan iets dat bij Ajax al jaren onrust veroorzaakt: timing.

Ajax speelt vaak hoog, wil druk zetten, wil het spel maken. Dat betekent dat je verdedigers niet alleen moeten kunnen verdedigen, maar vooral moeten kunnen anticiperen. Ze moeten de ruimte achter zich beheren, het moment kiezen om door te dekken, en in hun rug durven spelen zonder paniek. Als dat niet vanzelf gaat, krijg je een elftal dat onzeker wordt. En onzekerheid achterin zie je overal terug.

Sandler oogt in dat soort momenten rustig. Sutalo wordt in diezelfde momenten vaak bekeken alsof hij elke situatie moet oplossen. Dat gevoel — eerlijk of niet — is funest.

De echte vraag: welk type centrumverdediger heeft Ajax nodig?

De vergelijking Sandler–Sutalo wordt vaak neergezet als “de één is beter dan de ander”. Maar Ajax’ probleem is breder. Het gaat om profiel, rol en balans. Welke eigenschappen wil je centraal hebben in een ploeg die zo veel ruimte weggeeft door zijn speelwijze?

In een ideaal Ajax-centrum zit vaak een mix:

een verdediger die vooruit durft te verdedigen en het duel kan forceren
een verdediger die rust brengt, coacht en situaties vroeg leest
iemand die onder druk durft op te bouwen, ook als het publiek zucht
iemand die snelheid of positionering heeft om de ruimte achter zich te beschermen

Dat klinkt als een lijstje, maar in de praktijk is het een puzzel. Zeker als de rest van het elftal wisselt, het middenveld niet altijd controle heeft en backs hoog staan. Dan komt er heel veel op die twee centrale mannen af.

En precies daarom wordt Sutalo steeds het gesprek. Niet omdat hij elke week “slecht” is, maar omdat Ajax’ spel hem vaak in situaties brengt waarin één fout meteen groot voelt.

Sandler is een aantrekkelijk voorbeeld, maar ook een makkelijke hindsight

Kist raakt ook een oude Ajax-reflex: “had hem beter kunnen houden.” Sandler zat in de jeugdopleiding en heeft daarna een carrière gehad met pieken en onderbrekingen bij clubs als PEC Zwolle, Manchester City, Anderlecht, Troyes en Feyenoord, voordat hij nu bij NEC een plek heeft waar hij wekelijks speelt en zichtbaar is.

De vraag is alleen: was Sandler in die fases ook echt een Ajax-oplossing geweest? Ajax had jarenlang een centrum met andere hiërarchie, andere eisen, andere druk. Spelers ontwikkelen zich ook door omwegen. En wat je bij NEC ziet, is óók de winst van ritme, rolvastheid en vertrouwen.

Maar dat maakt de vergelijking niet waardeloos. Hij prikt een gevoel aan dat bij Ajax vaak klopt: de club is de laatste jaren veel kwijtgeraakt aan stabiliteit en leiderschap, en probeert dat via aankopen te repareren. Als dat niet meteen werkt, wordt de omgeving ongeduldig.

Een losse observatie: bij Ajax worden verdedigers vaak beoordeeld alsof ze middenvelders zijn ze moeten alles kunnen, altijd.

Waarom Sutalo-discussie steeds terugkomt

Bij een centrale verdediger kan één moment de hele avond kleuren. Een verkeerde stap, een miscommunicatie, een net te late sliding. Als Ajax dan ook nog een ploeg is die in veel wedstrijden meer kansen creëert dan afgeeft, maar toch regelmatig een tegengoal incasseert, gaat het gesprek vanzelf naar “hoe kan dat?”

Het antwoord is zelden één speler. Het is een optelsom: restverdediging, organisatie bij balverlies, timing van druk zetten, afstemming tussen linies. Maar de buitenwereld zoekt een gezicht. Sutalo is dat gezicht geworden, mede omdat hij als dure, beoogde pijler kwam en omdat het bij Ajax nu eenmaal sneller schuurt als het niet meteen klopt.

Daar staat tegenover: als Sutalo een paar maanden achter elkaar stabiel speelt, wordt het stiller. Het probleem is dat Ajax die serie stabiliteit maar moeilijk opbouwt. En dan duiken uitspraken als die van Kist op als olie op een vuurtje dat nooit helemaal uitgaat.

Wat Ajax nu nodig heeft: minder discussie, meer structuur

Als Ajax echt defensieve rust wil, moet het niet alleen kijken naar wie er centraal speelt, maar ook naar wat er vóór hen gebeurt. Het centrum is vaak het eindstation van fouten die eerder in de aanval of op het middenveld ontstaan. Als je structureel te open staat in omschakeling, gaat zelfs de beste verdediger er soms dom uitzien.

Toch blijft de kernvraag relevant: past Sutalo als profiel bij het Ajax dat nu speelt en wil worden? Of moet Ajax zoeken naar een centrumverdediger die anders compenseert: sneller, vocaler, agressiever in het vooruit verdedigen? En minstens zo belangrijk: wie is zijn partner, en hoe vullen die twee elkaar aan?

Sandler wordt nu genoemd als voorbeeld omdat hij tegen Ajax liet zien hoe comfortabel het kan zijn als je situaties vroeg leest en al goed staat. Ajax hoeft Sandler niet terug te halen om die les te gebruiken. Maar Ajax moet wel iets met die les.

Want zolang de verdediging een plek blijft waar elke wedstrijd weer een nieuw debat begint, blijft het elftal zoeken. En dan wordt Sandler–Sutalo geen losse quote, maar een terugkerend thema.

Waarom NEC-Nejasmic beter bij Feyenoord past dan bij Ajax