NEC is geen underdog meer: dit veranderde onder Schreuder

NEC heeft dit seizoen iets geks in handen: een elftal dat aanvoelt alsof het al jaren zo speelt, terwijl het in werkelijkheid pas kort zo is ingericht. Dat is het opvallendste aan de periode onder Dick Schreuder. Niet dat NEC eens een keer goed staat op de ranglijst, maar dat het voetbal herkenbaar is. Met patronen. Met lef. En met spelers die vorig jaar óók al in Nijmegen rondliepen.

Na Ajax-uit ging het in de nabeschouwing bijna vanzelf over hetzelfde punt: het is niet meer verrassend. Een punt in de Arena voelde niet als een cadeautje, maar als gemiste kans. Dat sentiment zegt misschien wel meer dan de uitslag zelf. NEC is van underdog naar tegenstander gegaan. En dat komt, voor een groot deel, door de manier waarop Schreuder zijn ploeg laat spelen.

Van selectie naar systeem

In de voetbalwereld wordt vaak gedaan alsof de sleutel in transfers ligt. Alsof je alleen maar “betere” spelers nodig hebt om beter te spelen. Wat Schreuder bij NEC laat zien, is dat de grootste winst soms in het systeem zit. Carlos Aalbers zei het bijna terloops, maar het is een stevige constatering: buiten de veldspelers was de kern in augustus grotendeels dezelfde als vorig seizoen, en toch stond er na een paar wedstrijden al iets dat voor tachtig procent herkenbaar was.

Dat is geen magie. Dat is herhaling, timing en heel precies weten wat je vraagt. Het verschil zit niet alleen in wát NEC doet, maar vooral in hóé snel spelers dat oppakken. In zes weken voorbereiding een speelwijze erin krijgen die op Eredivisie-niveau overeind blijft, lukt alleen als je plan simpel genoeg is om uitvoerbaar te zijn, en slim genoeg om tegenstanders pijn te doen.

Een elftal dat durft te voetballen

Het meest opvallende aan NEC in topwedstrijden is niet dat het “mee kan”. Het is dat het initiatief durft te nemen. Tegen Ajax waren de beste fases van NEC niet die momenten waarop het de boel dicht hield. Het waren de momenten waarin NEC aan de bal bleef, Ajax liet lopen en met drie, vier man durfde uit te breken.

Schreuder hamert op aanvallende intenties, maar dat is niet hetzelfde als roekeloos aanvallen. Het gaat om keuzes. Durven indribbelen met een centrale verdediger. Durven doorschuiven met een wingback. En vooral: de rust om te accepteren dat je soms ook even terug moet, zodat je opnieuw kunt versnellen.

Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt veel van spelers. Niet iedere verdediger voelt zich prettig wanneer hij met ruimte in zijn rug moet denken. Niet iedere middenvelder houdt zijn positie als de bal even weg is. En niet iedere aanvaller blijft geduldig genoeg om op het juiste moment te starten.

Het detail dat het verschil maakt

In de podcast van RN7 viel één terugkerend thema op: NEC komt er vaak goed uit, maar de laatste pass of beslissing is soms nét te gehaast. Dat is precies het spanningsveld van Schreuder-voetbal. Als je zo agressief en zo hoog in tempo wil spelen, word je beloond met kansen en met het gevoel dat je topclubs kunt raken. Maar diezelfde snelheid vergroot ook het risico op slordigheid.

In Amsterdam zag je dat in kleine momenten: een buitenspelsituatie die nét niet goed getimed is, een uitbraak waarin vier man in dezelfde seconde wil beslissen, een eindpass die de verkeerde kant op rolt. Schreuder benoemde het eerlijk: eindfasekwaliteit is lastig, juist als het niveau en het tempo hoger liggen.

Dat is geen kritiek op de spelers, maar een aanwijzing waar de volgende stap zit. NEC is al ver genoeg om Ajax pijn te doen, maar nog niet ver genoeg om Ajax daar structureel voor te laten betalen.

Waarom dit juist tegen topclubs werkt

Er viel nog iets op: de manier waarop anderen over NEC praten. Peter Bosz zei eerder dit seizoen dat PSV “maar twee keer per jaar” op een bepaalde manier speelt: directer, met langere ballen, sneller naar voren. En dat dat tegen NEC is. Los van de exacte formulering is de kern interessant: een toptrainer die zich aanpast aan NEC.

Dat gebeurt niet uit beleefdheid. Dat gebeurt omdat NEC’s manier van druk zetten, doorschuiven en aanvallen risico’s oplevert waar je als topclub niet zomaar doorheen speelt. NEC dwingt een tegenstander tot keuzes. En als een tegenstander die keuzes liever vermijdt, dan ga je anders spelen.

Voor een club als NEC is dat een enorme stap in status. Je bent dan niet meer “de leuke ploeg die af en toe verrast”. Je bent een ploeg waar rekening mee gehouden wordt.

De rol van spelers die het systeem laten kloppen

Hoewel het verhaal vooral over Schreuder gaat, is het belangrijk om te zien welke types het systeem dragen. In de podcast werd bijvoorbeeld gesproken over het verschil tussen snelheid en spelintelligentie achterin. Het idee dat je altijd maar sneller moet zijn, klopt niet. Slim staan, momenten herkennen, duels aanvoelen: het is minstens zo bepalend.

En op het middenveld is het verhaal van Darko Nejašmić daar een mooi voorbeeld van. Hij is geen speler die het stadion stil krijgt met één actie, maar wel iemand die het elftal laat functioneren. De manier waarop hij ruimtes dichtloopt, de bal onderschept en zich positioneert als anderen indribbelen: dat zijn de stille schakels waar een systeem op drijft.

Dit soort spelers maken het Schreuder-effect zichtbaar. Niet omdat ze alles “mooi” doen, maar omdat ze precies doen wat nodig is om het plan te laten werken.

De zomer als test van identiteit

De grote vraag is nu: hoe houd je dit vast? Niet alleen qua resultaten, maar qua identiteit. Schreuder heeft een contract, NEC heeft grip op veel spelers, maar succes maakt alles beweeglijk. Er komen biedingen, er komen gesprekken, er komen verleidingen. 

De uitdaging zit in twee lagen. De eerste is sportief: de groep bij elkaar houden en op tijd doorselecteren. De tweede is filosofisch: als je dit voetbal wil blijven spelen, moet je ook trainers en spelers blijven zoeken die bij die intentie passen.

Een trainer vinden die dat kan implementeren én snel kan overbrengen, is misschien nog lastiger. Dat maakt het huidige seizoen extra waardevol: NEC ziet nu wat er mogelijk is als alles klopt.

NEC is veranderd – en dat voelt iedereen

Misschien is dat wel de kern van het Schreuder-effect: NEC is niet alleen beter gaan spelen, NEC is anders gaan denken. In de kleedkamer, bij de staf, op de tribune. Een punt bij Ajax is niet meer automatisch feest. 

Johan Derksen onthulde bij Vandaag Inside de hoogte van de afkoopsom van Dick Schreuder. "Die is zo hoog, dat Ajax niet hoeft te bellen." Hoe hoog 👇