James McConnell is weg: waarom Ajax blijft zoeken naar controle op 6

Ajax beëindigt het huurcontract van James McConnell vroegtijdig en dat voelt als een klein nieuwsbericht met een grote onderlaag. Niet omdat McConnell zo’n grote naam was, maar omdat zijn komst precies paste in een terugkerend Ajax-verhaal: de zoektocht naar een controlerende middenvelder die het elftal stabiliteit geeft. Een nummer 6 die het spel draagt zonder dat je hem voortdurend ziet.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

McConnell kwam in een half seizoen tot 219 minuten in zeven optredens en verdween daarna geruisloos uit beeld. De laatste keer dat hij nog écht meespeelde, was begin november tegen Galatasaray. Het is een statistiek die hard klinkt, maar vooral een gevoel bevestigt: dit was nooit een oplossing, hooguit een poging.

De rol die bij Ajax alles beïnvloedt

Bij Ajax is de nummer 6 geen 'gewone' middenveldplek. Het is de positie die bepaalt of je kunt opbouwen met rust, of je druk kunt zetten zonder dat je achteruit gaat rennen, en of je creatieve spelers vrij kunt laten denken. Als het daar wankelt, wankelt bijna alles.

Je ziet het in kleine momenten. Een bal die net te laat wordt verlegd, waardoor een tegenstander kan opschuiven. Een duel dat niet wordt aangegaan, waardoor het centrum openvalt. Een pass die te veilig blijft, waardoor de voorhoede stil komt te staan. Het zijn geen highlights, maar ze kleuren een wedstrijd.

In een elftal dat vaak wil domineren, wordt die rol snel een vergrootglas. Zeker als de rest van de ploeg nog zoekende is.

Waarom de zoektocht zo vaak misgaat

De simpele verklaring is: het is een lastig profiel. Ajax wil iemand die kan verdedigen én kan voetballen, die ruimte leest én duels wint, die onder druk de juiste keuze maakt én het tempo bepaalt. Dat klinkt als 'gewoon een goede middenvelder', maar het is in feite een zeldzame combinatie.

Daarom zie je in de praktijk twee terugkerende uitkomsten:

• Ajax haalt iemand die vooral controle brengt, maar te weinig versnelt met bal.

• Of Ajax kiest iemand die goed kan voetballen, maar het middenveld niet echt dicht houdt.

En dan is er nog de derde variant: een speler die alles in theorie kan, maar het in Amsterdam niet in zijn lijf krijgt. Omdat het tempo hoger ligt, omdat de druk anders voelt, of omdat hij ineens in een rol komt die in zijn vorige club minder centraal stond.

McConnell paste vooral in die laatste categorie: logisch op papier, weinig zichtbaar op het veld.

De context van een zomer vol haast

McConnell werd gehaald nadat Jordan Henderson vertrok. Ajax zocht ervaring, een controleur die meteen kon instappen. John Heitinga kende de speler uit zijn tijd als assistent van Arne Slot bij Liverpool, wat het vertrouwen verklaarde.

Het moment dat je zo’n huurspeler haalt, zit je vaak al in een situatie waarin je eigenlijk iets structurelers wil, maar daar de tijd niet voor hebt. Dan wordt een huur een noodgreep die je verkoopt als plan. En in zo’n klimaat is de nummer 6 juist de positie waar 'even wennen' eigenlijk niet kan. Als die speler niet snel landt, zie je het meteen terug in het spel en bij de reacties van de fans.

Huren klinkt laag risico, maar is dat bij Ajax niet

Voor Ajax voelt huren vaak veilig: je zit niet vast, je neemt geen grote financiële gok, je kunt bijsturen. Maar sportief gezien is het juist riskant. Een huurspeler komt binnen zonder geschiedenis, zonder krediet, en vaak zonder de luxe van tijd.

Bij een topclub waar winnen en domineren de norm zijn, is het vertrouwen van teamgenoten en publiek belangrijk. Op de nummer 6-positie is dat extra gevoelig. Eén slordige bal in de as en je staat in brand.

Als een huurspeler dan ook nog weinig speelt, krijgt hij nauwelijks de kans om de omgeving aan zich te laten wennen. Zo’n periode kan in stilte doodvallen. Dat is precies wat hier is gebeurd.

Wat zegt het vroegtijdige einde écht?

Dat Ajax nu administratief afrondt wat sportief al weken duidelijk was, is vooral een signaal van schoon schip. Het zegt dat de poging klaar en mislukt is. Ze gaan de selectie anders indelen, of ze kiezen een andere oplossing. En het zegt óók: er was geen scenario waarin McConnell nog relevant ging worden.

Voor Liverpool is het een praktische keuze: beter terughalen en opnieuw plannen dan een speler laten wegkwijnen. Ze willen hem die speelminuten geven. Voor McConnell is het vooral jammer, maar niet per se fataal. 21 jaar is nog jong. Het laat wel zijn sporen na. Niet omdat je slecht bent, maar omdat je niet hebt bewezen dat je het niveau en de druk aankunt.

Bij Ajax blijft vooral de vraag hangen: wat nu? Want het vertrek van een huurspeler lost de kern niet op. Het maakt hem alleen weer zichtbaar.

De grotere Ajax-vraag achter de nummer 6

Uiteindelijk is dit een structureel dilemma: wil Ajax bouwen met een 6 die vooral stabiliteit brengt, of met een 6 die het spel dicteert? Zo was Edson Alvarez een goed voorbeeld van stabiliteit en Frenkie de Jong een goed voorbeeld van iemand die het spel maakt. In ideale wereld heb je beide in één speler, maar in de echte wereld moet je kiezen waar je het risico legt. 

Zolang Ajax blijft wisselen tussen oplossingen en trainerswensen, blijft die positie een puzzel die nooit echt af is. Af en toe valt het kwartje, soms voor een seizoen. Daarna schuift alles weer.

McConnell is niet de oorzaak van dat probleem. Hij is hooguit het nieuwste bewijs dat het er nog steeds zit.

Ajax is ook bezig met een aanvallende middenvelder. Dit is waarom NEC-fans niet blij zijn met Ajax.