De cijfers achter een seizoen vol arbitrale discussies

Wie een gemiddelde discussie over arbitrage in de Eredivisie volgt, krijgt al snel de indruk dat er elk weekend van alles misgaat. Rode kaarten die niet worden gegeven, strafschoppen die over het hoofd worden gezien en doelpunten die tot dagen later onderwerp van gesprek blijven. Toch schetsen de nieuwste cijfers van de KNVB een iets ander beeld.

Volgens Raymond van Meenen, manager scheidsrechterszaken bij de KNVB, zijn er in het afgelopen Eredivisieseizoen 21 situaties geweest waarin de arbitrage uiteindelijk tot een verkeerde beslissing kwam. Dat zijn er minder dan een jaar eerder, toen nog 26 fouten werden geregistreerd.

De cijfers zijn gebaseerd op momenten waarop de VAR had moeten ingrijpen. Daarbij gaat het om situaties rond strafschoppen, rode kaarten, doelpunten en andere beslissende momenten die direct invloed kunnen hebben op het verloop van een wedstrijd.

(tekst gaat verder onder afbeelding)

De VAR greep meer dan honderd keer in

Opvallend is vooral hoe vaak de videoscheidsrechter dit seizoen daadwerkelijk een fout wist te voorkomen.

De VAR kwam in totaal 105 keer in actie. In 84 gevallen leidde dat tot een correctie van een beslissing op het veld. Daarmee werd voorkomen dat een fout onderdeel werd van de officiële uitslag of wedstrijdgeschiedenis.

Dat gegeven laat zien waarom de VAR ooit werd ingevoerd. Het systeem is niet bedoeld om discussies volledig uit het voetbal te halen, maar om duidelijke fouten te corrigeren voordat ze definitieve gevolgen hebben.

Juist daar lijken de cijfers op te wijzen. Zonder VAR zou het aantal foutieve beslissingen aanzienlijk hoger hebben gelegen.

Waarom fouten toch blijven bestaan

Tegelijkertijd laten dezelfde cijfers zien dat de techniek geen wondermiddel is.

In 21 gevallen werd een fout niet gecorrigeerd, terwijl dat volgens de KNVB wel had moeten gebeuren. Dat betekent dat ook met videosupport belangrijke momenten verkeerd beoordeeld kunnen worden.

Dat is geen exclusief Nederlands probleem. In vrijwel alle competities waar met VAR wordt gewerkt, blijft discussie bestaan over interpretatie, timing en de vraag wanneer een videoscheidsrechter wel of niet moet ingrijpen.

Voetbal blijft uiteindelijk een sport waarin veel beslissingen worden genomen binnen enkele seconden. De VAR kan helpen, maar neemt de menselijke factor niet volledig weg.

Een seizoen met twee gezichten

Van Meenen zag binnen het seizoen bovendien een duidelijk verschil tussen de eerste en tweede fase van de competitie.

"Er werden in de maanden september en oktober te veel fouten gemaakt. Daarna is het beter gegaan", concludeerde hij bij de evaluatie van het seizoen.

Dat wijst erop dat de KNVB zelf ook verbeteringen zag gedurende het jaar. De arbitrage presteerde volgens de bond constanter naarmate het seizoen vorderde.

Dat neemt niet weg dat juist de fouten die overblijven vaak de meeste aandacht krijgen. Eén gemiste strafschop of een verkeerd beoordeeld doelpunt kan immers grote gevolgen hebben voor een wedstrijd, een ranglijst of zelfs een kampioensstrijd.

De volgende uitdaging ligt niet bij de techniek

Opvallend genoeg kijkt de KNVB voor komend seizoen niet alleen naar VAR-momenten.

Volgens Van Meenen moet er meer aandacht komen voor spelers die scheidsrechters na een beslissing verbaal onder druk zetten of blijven protesteren.

"Dit soort dingen moet vaker met een gele kaart worden bestraft. Dit zal voor komend seizoen een aandachtspunt worden in de Eredivisie."

Daarmee verschuift een deel van de aandacht van technologie naar gedrag op het veld. De KNVB lijkt te erkennen dat betere arbitrage niet alleen draait om camera's, schermen en protocollen, maar ook om de manier waarop spelers omgaan met beslissingen.

De discussie zal waarschijnlijk blijven

De cijfers laten zien dat de VAR doet waarvoor het systeem ooit werd ingevoerd. Tientallen fouten werden gecorrigeerd voordat ze blijvende gevolgen konden hebben. Tegelijk bewijst hetzelfde overzicht dat foutloos fluiten nog altijd een onhaalbaar doel lijkt.

Daar zit misschien ook de kern van het debat. Supporters verwachten steeds vaker perfectie zodra technologie beschikbaar is. De praktijk laat zien dat de VAR veel problemen oplost, maar niet elk discussiepunt uit het voetbal kan verwijderen.

En juist daarom zal de arbitrage waarschijnlijk onderwerp van gesprek blijven, zelfs in seizoenen waarin de cijfers voorzichtig de goede kant op bewegen.

Dit zijn alle Oranje-debutanten onder Koeman.