Wat spierreuma met Jan Boskamp deed

Jan Boskamp was maandenlang niet te zien en nauwelijks te horen. Voor iemand die jarenlang vrijwel wekelijks aanschoof als analist, viel die stilte op. Nu hij zelf vertelt wat er speelde, wordt duidelijk hoe ingrijpend die periode was. Spierreuma, een diagnose die vaak onderschat wordt, legde zijn leven vrijwel stil.

De klachten begonnen sluipend, ergens in de zomer. Dikke handen, gezwollen enkels. Het soort signalen dat je wegwuift, zeker als je 77 bent en al een leven lang pijntjes kent. Maar bij Boskamp bleef het niet bij ongemak. De vermoeidheid nam toe, de pijn kroop in spieren en gewrichten. Lopen werd moeilijk. Uiteindelijk kon hij nauwelijks nog iets.

De diagnose spierreuma kwam pas laat

Pas eind december werd vastgesteld dat Boskamp aan spierreuma leed. Een ontstekingsziekte die vooral voorkomt bij ouderen en die het lichaam langzaam maar genadeloos uitput. Het is geen aandoening die je “even” hebt, en zeker geen blessure die met rust overgaat. De ontstekingen veroorzaken pijn, stijfheid en krachtverlies, vaak tegelijk.

In zijn geval stapelden de problemen zich op. Door zijn verzwakte toestand kon een operatie aan zijn prostaat lange tijd niet doorgaan. Uiteindelijk volgden er drie ingrepen. Alles bij elkaar lag Boskamp ruim vijf weken in het ziekenhuis. In korte tijd viel hij veertig kilo af. “Een maand geleden lag ik nog op apegapen,” zei hij daarover tegenover Sportnieuws.nl. Het zijn woorden die je zelden hoort uit de mond van een man die bekendstaat om zijn relativerende humor.

Van voetballichaam naar afhankelijkheid

Jan Boskamp is iemand die zijn lichaam altijd als vanzelfsprekend beschouwde. Als speler, later als trainer, en daarna als analist. 

Op het dieptepunt kon hij niet eens een lepel vasthouden. Een klein stukje lopen was onmogelijk. Hij zat maandenlang binnen, letterlijk verstopt, zoals hij het zelf noemt. Niet omdat hij geen zin had in aandacht, maar omdat hij simpelweg niet kon functioneren. Het lichaam dat hem altijd had gedragen, liet hem nu in de steek.

Spierreuma en de generatie Boskamp

Het verhaal van Boskamp staat niet op zichzelf. Spierreuma treft vooral mensen boven de 50, vaak mannen die hun hele leven fysiek actief zijn geweest. In de voetbalwereld wordt daar zelden uitgebreid over gesproken. Oud-spelers verdwijnen soms uit beeld, zonder dat duidelijk is waarom.

De nazorg na een voetbalcarrière is geen vast omlijnd traject. Medische begeleiding stopt vaak zodra iemand uit de actieve sport stapt. Klachten komen later, soms pas decennia daarna. Bij Boskamp lijkt dat patroon herkenbaar: jarenlang doorgaan, weinig klagen, tot het lichaam niet meer meewerkt.

Herstel met kleine stappen

Inmiddels gaat het voorzichtig beter. Dankzij zware ontstekingsremmers zijn de ergste pijnen afgenomen. Toch is herstel geen rechte lijn. Buiten gebruikt Boskamp nog een rollator. Niet uit luxe, maar uit noodzaak. “Het ziet er niet uit,” zegt hij zelf, “maar het is beter dan een rolstoel.”

Afgelopen zondag liep hij voor het eerst een klein stuk zonder hulpmiddel. Vijftig meter heen, vijftig terug. Het klinkt bescheiden, maar in zijn situatie is het een mijlpaal. Het herstel gaat met pieken en dalen. Dat benoemt hij ook. Er zijn goede dagen, en dagen waarop alles weer zwaar voelt.

Ouder worden na het voetbal

Wat spierreuma met Jan Boskamp deed, gaat verder dan ziekte alleen. Het confronteert met ouder worden, met afhankelijkheid, en met het loslaten van vanzelfsprekendheden. Voor iemand die altijd zichtbaar was, is het een harde overgang om plots vooral patiënt te zijn.

Tegelijk laat zijn openheid iets zien wat zelden zo duidelijk wordt uitgesproken. Dit is hoe het lichaam van een oud-voetballer eruit kan zien, jaren na het laatste fluitsignaal. 

Of Boskamp terugkeert in zijn oude rol, is onzeker. Misschien komt dat later, misschien ook niet. Voor nu draait het om lopen, om kracht terugvinden, om dagen doorkomen zonder pijn. Binnenkort wil hij weer eens naar De Kuip, naar Feyenoord-Go Ahead Eagles. Kleine doelen, ver weg van het voetbalpraatje waarmee hij bekend werd.

Lees ook: Bert Jacobs, de trainer zonder filter