NAC verliest, KNVB haalt opgelucht adem: paspoortzaak krijgt geen staart van chaos

De uitspraak was maandagmiddag in één klap groot en eenvoudig tegelijk. NAC Breda verloor het kort geding tegen de KNVB, de 6-0 nederlaag tegen Go Ahead Eagles blijft staan en de paspoortkwestie krijgt daarmee voorlopig niet de kettingreactie waar in Zeist zichtbaar voor werd gevreesd. Het Nederlandse profvoetbal ontsnapt aan een scenario waarin Eredivisie, Keuken Kampioen Divisie en zelfs de Vrouwen Eredivisie opnieuw in juridische mist konden verdwijnen.

(Tekst gaat verder onder afbeelding) 

Dat scenario hing al dagen boven de zaak. Aanleiding was nog steeds die ene wedstrijd in Deventer, waarin Dean James meespeelde terwijl hij volgens de aanklager niet speelgerechtigd was. NAC wilde dat duel laten overspelen of ongeldig laten verklaren. Op papier ging het dus om één wedstrijd. In werkelijkheid wist iedereen al dat het daar niet meer bij was gebleven.

Go Ahead Eagles - NAC werd gaandeweg veel groter dan één duel

Dat was tijdens de zitting in Utrecht al duidelijk. NAC hield vast aan de eigen lezing van het reglement: niet-speelgerechtigde speler, tijdig protest, degradatiebelang in het spel, dus opnieuw spelen. De club vond dat de KNVB de eigen regels verkeerd uitlegde en te veel keek naar het grotere plaatje.

De KNVB deed juist het omgekeerde. De bond schoof vanaf het begin het collectieve belang naar voren. Niet als bijzaak, maar als hoofdargument. Volgens de bond ging het niet meer om alleen NAC en Go Ahead Eagles, maar om een paspoortkwestie die veel meer wedstrijden raakte. Tijdens de procedure werd gewezen op 133 Eredivisie-duels, meer dan honderd wedstrijden in de Eerste Divisie en ook nog gevolgen voor het vrouwenvoetbal.

Daarom werd de inzet van de zaak zo hoog. Als NAC had gewonnen, dan wees alles erop dat andere clubs opnieuw naar de rechter waren gestapt of minstens hadden geprobeerd hun positie juridisch veilig te stellen.

KNVB vreesde vooral de weken ná een NAC-zege

Precies daar zit de opluchting in Zeist. De KNVB was niet alleen bezig met het verdedigen van een eerder besluit, maar ook met het voorkomen van wat daarna had kunnen volgen. TOP Oss had al geprotesteerd in de zaak rond Nathan Tjoe-A-On. Clubs als Telstar, FC Volendam en Excelsior hadden signalen afgegeven dat zij hun opties open wilden houden. In de KKD leefde bovendien de angst dat de play-offs alsnog op hun kop hadden gekund.

Dat was geen theoretisch gedoe. Als wedstrijden opnieuw op tafel komen, gaan ranglijsten schuiven, periodes tellen anders, en dan raakt een juridisch oordeel ineens direct aan promotie, degradatie en Europese deadlines. Daar zat de echte spanning van deze maandag.

De rechter heeft die deur nu dichtgehouden. Dat betekent niet dat alle vragen rond de paspoortkwestie ineens verdwijnen. Wel dat de competitiekalender voorlopig leidend blijft.

Voor NAC blijft een zure nasmaak over

Voor NAC is dit een pijnlijke nederlaag, ook al zal de club er intern anders naar kijken. De Bredanaars vonden dat zij opkwamen voor hun eigen belang in een degradatiestrijd waarin elk punt telt. Vanuit dat perspectief is de stap naar de rechter logisch te verdedigen. Sympathiek lag het nooit echt, zeker niet na een 6-0 nederlaag, maar daar ging het NAC ook niet om. Alleen staat na deze uitspraak wel vast dat die route sportief niets meer oplevert.

Daarmee eindigt voor NAC een juridisch gevecht waar al veel irritatie omheen was ontstaan. De club stond tamelijk alleen in de publieke opinie. Niet volledig, maar wel grotendeels. Dat zal na deze uitspraak niet meteen zachter worden. Ergens is dat ook onvermijdelijk. Wie in zo’n fase van het seizoen naar de civiele rechter stapt, weet dat elke uitkomst groter wordt gemaakt dan alleen de letter van het reglement.

De paspoortzaak laat wel iets ongemakkelijks achter voor de KNVB

Toch betekent deze uitspraak niet dat de KNVB nu ongeschonden uit het verhaal komt. De bond krijgt juridisch gelijk in de uitkomst, maar de zaak heeft wel blootgelegd dat het betaald voetbal op onbekend terrein zat en daar niet bepaald comfortabel doorheen bewoog. Dat zei Marianne van Leeuwen zelf ook al tijdens de zitting.

En daar zit nog steeds een ongemakkelijke laag. Want ook al blijft de competitie overeind, de kwestie rond speelgerechtigdheid, nationaliteit en werkvergunningen heeft laten zien dat er op meerdere plekken onduidelijkheid bestond. Bij spelers, bij clubs en blijkbaar ook in de organisatie eromheen. Dat wordt door deze uitspraak niet opgelost. Alleen voorlopig afgedekt.

De grootste winnaar is uiteindelijk het slot van het seizoen

Daarmee kom je uit bij de kern van deze maandag. De grootste winnaar is niet NAC en ook niet echt de KNVB als instituut. De grootste winnaar is het ordelijke slot van het seizoen. De Eredivisie hoeft niet terug de chaos in. De KKD-play-offs hoeven niet opnieuw te worden uitgevonden. Clubs onderin weten waar ze aan toe zijn. Dat lijkt misschien saai na dagen van juridische alarmtaal. Maar in dit geval is saai precies wat het betaald voetbal nodig had.