Waarom de dubbelrol van Jordi Cruijff bij Ajax gevoelig blijft

Bij Ajax is de komst van Jordi Cruijff voor veel mensen in en rond de club in eerste instantie iets positiefs. De naam, de achtergrond, de link met de clubcultuur: het geeft automatisch krediet. Alleen bestaan sommige kwesties niet bij de gratie van wantrouwen, maar juist van duidelijkheid. En daar zit nu de spanning rond zijn dubbelrol.

(Tekst gaat verder na de afbeelding)

Volgens Het Parool is Cruijff naast zijn werk voor Ajax ook nauw betrokken bij Cruyff Football, het bedrijf dat de nalatenschap van zijn vader uitdraagt. Daarnaast adviseert hij ook de Indonesische voetbalbond. Ajax ziet daar vooralsnog geen beletsel in. Intern lijkt het idee te leven dat die verschillende rollen elkaar zelfs kunnen versterken. Toch zit de gevoeligheid juist in dat woordje “kunnen”. Want waar kruisbestuiving mogelijk is, kan verwarring net zo makkelijk ontstaan.

En verwarring is bij een club als Ajax zelden een detail.

Ajax ziet rond Jordi Cruijff voorlopig vooral kansen en vertrouwen

Dat Ajax nu nog geen probleem ziet, is op zich goed te volgen. Cruijff is niet zomaar een technische man met een extern netwerk. Hij draagt een naam die binnen de club bijna vanzelfsprekend verbonden is aan visie, opleiding en voetbalinhoud. Dan is de neiging groot om te denken dat juist zo iemand verschillende werelden bij elkaar kan brengen zonder dat het schuurt.

Die houding klinkt ook door in de manier waarop Ajax volgens Het Parool naar zijn nevenactiviteiten kijkt. Niet als bedreiging, eerder als mogelijke meerwaarde. Een adviseurschap in Indonesië, betrokkenheid bij Cruyff Football, contacten in het internationale voetbal: het kan allemaal nuttig zijn voor een club die zichzelf graag als open en verbonden voetbalinstituut ziet.

Alleen is dat nog niet hetzelfde als een waterdichte constructie.

Want een rol kan inhoudelijk waardevol zijn en tegelijk bestuurlijk kwetsbaar. Die twee sluiten elkaar niet uit. Sterker nog, juist als iemand veel krediet heeft, worden lastige vragen soms later gesteld dan goed is.

De onduidelijkheid rond petten en rollen maakt het snel gevoelig

Daar zit de kern van het probleem. Niet per se in bewezen belangenverstrengeling, maar in de vraag wanneer duidelijk is vanuit welke rol Cruijff handelt. Dat is geen theoretisch punt. Het voorbeeld van de samenwerking met UCFB laat precies zien waarom zulke zaken gevoelig worden. Daar werd op de website van die onderwijsinstelling gesproken over een overeenkomst die door “de technisch directeur van Ajax” zou zijn ondertekend, terwijl Ajax daar volgens het verhaal niets mee te maken had.

Op dat moment ontstaat meteen ruis. Niet alleen voor buitenstaanders, maar ook voor partners, opleiders en andere partijen die met Ajax of met Cruyff Football zaken willen doen. Want wie tekent er dan precies? In wiens belang gebeurt iets? En welke uitstraling krijgt een commerciële of inhoudelijke samenwerking als de naam Ajax daar impliciet aan wordt gekoppeld?

Dat zijn vragen die je eigenlijk vóór wilt zijn.

Zeker bij een club waar de merknaam zelf al enorme waarde vertegenwoordigt.

Cruyff Football en Ajax kunnen op sommige terreinen in elkaars buurt komen

De gevoeligheid neemt toe doordat de overlap niet alleen symbolisch is, maar ook praktisch kan worden. Ajax biedt zelf cursussen, trainingskampen en voetbalinhoudelijke programma’s aan. Cruyff Football begeeft zich eveneens op dat terrein. Dan gaat het dus niet meer alleen over uitstraling of persoonlijke connecties, maar ook over activiteiten die dicht tegen elkaar aan liggen.

Dat is het moment waarop experts over “potentieel conflicteren” beginnen te praten. Niet omdat er al misbruik is aangetoond, maar omdat de ruimte voor botsende belangen simpelweg bestaat. Als beide partijen in vergelijkbare markten opereren, hoeft er maar weinig te gebeuren voordat de vraag opkomt of de ene naam de andere helpt, verdringt of ongemerkt bevoordeelt.

Dat hoeft niet meteen verkeerd te lopen. Maar het moet wel heel helder zijn hoe dat risico wordt afgevangen.

En precies daar blijft het verhaal kwetsbaar zolang de uitleg vooral neerkomt op vertrouwen in de persoon.

Bij een beursgenoteerd Ajax weegt ook de schijn zwaarder mee

Bij veel clubs zou dit al een gevoelig onderwerp zijn. Bij Ajax komt daar nog iets extra’s bovenop: de club is een beursgenoteerde nv. Dan draait het niet alleen om wat juridisch nog net kan of intern acceptabel voelt, maar ook om wat netjes is afgebakend en uitlegbaar blijft richting buitenwereld.

Dat is een ander soort lat.

Hoogleraren en oud-toezichthouders wijzen in zulke kwesties vaak op de schijn van belangenverstrengeling, en juist dat begrip is hier belangrijk. Want schijn gaat niet over bewijs van fout gedrag. Het gaat over situaties waarin buitenstaanders redelijkerwijs kunnen denken dat belangen door elkaar lopen. Voor een beursclub is dat al relevant genoeg om er voorzichtig mee om te gaan.

Dat maakt transparantie belangrijker dan de vraag of iemand in de dagelijkse praktijk netjes werkt. Ook een zorgvuldig persoon kan immers in een constructie terechtkomen die onduidelijk oogt. En zodra die onduidelijkheid publiek wordt, ontstaat er druk op de club om uit te leggen hoe alles precies is geregeld.

De naam Cruijff geeft Jordi bij Ajax voorlopig ook bescherming

Wat in dit verhaal meespeelt, is sentiment. Zolang Jordi Cruijff binnen Ajax wordt gezien als een waardevolle en gewenste figuur, blijft de neiging groot om vooral de positieve kant van zijn brede netwerk te zien. Dat is menselijk. Zeker bij Ajax, waar de naam Cruijff meer is dan alleen een achternaam. Die naam draagt geschiedenis, identiteit en bijna automatisch vertrouwen met zich mee.

Daardoor worden kritische vragen soms anders ontvangen dan bij een willekeurige technisch directeur. Minder als alarmsignaal, meer als formele voorzichtigheid. Maar juist daarin zit een risico. Want sentiment helpt zolang de stemming goed blijft. Als sportieve resultaten tegenvallen of als er elders onrust ontstaat, kan precies dezelfde constructie ineens veel harder worden bekeken.

Dan verandert niet per se de constructie zelf, maar wel de blik erop.

En in voetbal telt dat vaak zwaar mee.

Ajax zal deze kwestie uiteindelijk vooral moeten uitleggen, niet wegwuiven

Misschien is dat wel de belangrijkste conclusie. De vraag is niet alleen of Ajax intern een zorgvuldig proces heeft doorlopen. De vraag is ook of de club helder genoeg kan uitleggen hoe belangen zijn gescheiden, waar grenzen liggen en welke waarborgen er zijn als werkterreinen elkaar raken.

Daarmee wordt dit verhaal groter dan Jordi Cruijff als individu. Het gaat over hoe een club als Ajax omgaat met naam, netwerk, commercie en voetbalinhoud als die in één persoon samenkomen. Dat kan kracht opleveren. Het kan ook snel gevoelig worden. Niet omdat iemand per se iets verkeerd doet, maar omdat de structuur om hem heen glashelder moet zijn.

Voorlopig zegt Ajax: er is geen probleem. Dat kan best oprecht zo worden ervaren. Alleen verdwijnt de gevoeligheid daarmee niet. Zolang er overlap mogelijk is en zolang niet altijd meteen duidelijk is welke pet Cruijff op heeft, blijft deze discussie bestaan.

Misschien klein. Misschien sluimerend. Maar wel aanwezig.

Twente houdt Ajax opnieuw een ongemakkelijke spiegel voor