Goal en assist ten spijt: Kees Smit krijgt na bekerfinale toch kritiek

Een bekerfinale winnen met 5-1, scoren, een assist geven en daarna tóch onderwerp van kritiek zijn: het overkwam Kees Smit zondagavond. Terwijl AZ in De Kuip vooral een feest beleefde tegen NEC, klonk bij Studio Voetbal ook een ander geluid. Wim Kieft en Rafael van der Vaart vonden dat het twintigjarige talent niet echt had geïmponeerd.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Dat schuurt, want Smit beleefde op papier gewoon een sterke finale volgens de cijfers van FotMob. Hij speelde de volle negentig minuten, gaf een assist, maakte een goal, creëerde twee kansen en was goed voor één grote kans gecreëerd. Aan de bal noteerde hij 24 succesvolle passes uit 31 pogingen, goed voor 77 procent. Dat zijn keurige cijfers. Maar voetbal, zeker op dit soort avonden, wordt zelden alleen op papier beoordeeld.

Kieft en Van der Vaart zagen geen dominante Kees Smit

Kieft was bij Studio Voetbal duidelijk. “Ik vond Smit tegenvallen, als ik eerlijk mag zijn”, zei hij. Daarna kwam ook meteen de uitleg. Volgens de oud-spits lag het tempo hoog en kreeg Smit weinig tijd om te handelen. Dat is een observatie die harder binnenkomt dan zomaar een losse sneer, omdat er ook iets wezenlijks in zit: in zulke wedstrijden merk je snel of een groot talent al klaar is om een finale echt naar zich toe te trekken.

Kieft nuanceerde dat ook. Hij zei er direct bij dat Smit waarschijnlijk meer van dit soort wedstrijden nodig heeft om nog beter te worden. Alleen bleef vooral die eerste conclusie hangen: tegen NEC, in een bekerfinale die AZ uiteindelijk ruim won, vond hij hem niet overtuigend genoeg.

Dat Smit in de slotfase nog scoorde, veranderde daar voor hem weinig aan. “Ja, dit is op het eind. Toen was het open huis, net kermis”, zei Kieft. Hard geformuleerd, maar de strekking was helder: de wedstrijd lag toen al open en die goal poetste voor hem het eerdere beeld niet weg.

De cijfers zijn netjes, maar het duel vertelt ook iets anders

Daar zit precies de spanning. Smit leverde namelijk wél gewoon. Eén goal, één assist, twee gecreëerde kansen, een passnauwkeurigheid van 77 procent. Voor een jonge middenvelder in een finale zijn dat geen cijfers om je voor te schamen. Ook verloor hij de bal maar drie keer in 47 balcontacten. Dat wijst niet op een speler die volledig verdween.

Tegelijk zie je in de duels ook waarom analisten kritisch konden zijn. Op de grond won Smit maar 2 van zijn 8 duels, dus 25 procent. Dat is laag. In een wedstrijd met veel intensiteit en weinig tijd aan de bal zegt dat wel degelijk iets. In de lucht hield hij zich juist beter staande met 4 gewonnen luchtduels uit 6, maar het zijn vooral die grondduels die laten zien dat hij niet alles naar zich toetrok.

Dat past ook wel bij wat Kieft bedoelde. Niet dat Smit onzichtbaar was, maar dat hij nog niet de speler was die het tempo van zo’n finale volledig dicteerde.

Op een feestavond kreeg Smit ook een lesje topvoetbal

En misschien is dat ook niet zo gek. Smit is twintig, staat al maanden in de schijnwerpers en wordt inmiddels aan grote transfers gelinkt. Dan ontstaat al snel het beeld dat elke grote wedstrijd een podium moet zijn waarop hij alles naar zijn hand zet. Maar zo werkt ontwikkeling bijna nooit. Dat maakt die kritiek eigenlijk best waardevol. Niet omdat Smit slecht was, maar omdat het laat zien waar de lat inmiddels ligt. Hij wordt niet meer beoordeeld als een leuk talent dat af en toe iets aardigs doet. Hij wordt beoordeeld als een speler van wie men verwacht dat hij op een topavond bepalend is, óók als het tempo omhoog schiet en de ruimtes kleiner worden. Dat is een compliment en een waarschuwing tegelijk.

Smit zelf dacht vooral aan de prijs

Na afloop zat Smit zelf zichtbaar meer in de euforie dan in de evaluatie. Logisch ook. “Ik weet niet of het mijn laatste weken zijn”, zei hij na afloop. “Als ik weg ga, is het in ieder geval wel lekker dat ik een prijs heb gewonnen.” Dat is een eerlijke zin. Niet alleen omdat hij zijn toekomst openlaat, maar ook omdat hij begrijpt wat deze beker op zijn cv betekent.

En daar heeft hij gewoon gelijk in. Voor supporters telt op zo’n avond eerst de beker. Daarna pas de analyse. Smit mag dus best vooral blij zijn met die prijs, die goal en die assist. Alleen verdwijnt daarmee de andere conclusie niet.

Want als dit echt zijn laatste weken bij AZ zijn, dan laat deze finale ook zien dat de stap omhoog niet alleen over talent en rendement gaat. Dan gaat het juist over hoe je overeind blijft als het tempo hoger ligt, de ruimte kleiner is en de tegenstander je dwingt sneller te denken. AZ beleefde een topavond. Smit pakte daarin zijn moment. Alleen kreeg hij tegelijk ook te horen dat het op het hoogste niveau nog scherper, sneller en dominanter moet. Dat is geen afbraak, maar eerder een reality check op het juiste moment.