Hoe spelers, sponsoren en tv van Curaçao een onwerkbare trainerssoap maakten

Op papier ging het over één simpele vraag: wie moet Curaçao coachen op het WK? In werkelijkheid is die vraag allang niet meer simpel. De rel rond Dick Advocaat en Fred Rutten is in een paar dagen veranderd van een gevoelig intern dossier in een publiek gevecht waar bijna iedereen iets van lijkt te vinden en bijna niemand echt hardop verantwoordelijkheid voor neemt. 

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Dat begint bij de volgorde der dingen. Advocaat stapte op vanwege de gezondheid van zijn dochter. Rutten stapte daarna in. Dat was geen machtsspel, maar een oplossing. Een logische ook. Curaçao had op korte termijn iemand nodig, Rutten was beschikbaar en gold als vertrouweling. Vanaf dat moment zou je verwachten dat de bond, de spelersgroep en de omgeving één lijn trekken. Geef de nieuwe bondscoach rust, laat hem werken, kijk daarna verder. Precies dat gebeurde niet.

De nederlagen onder Rutten zorgden voor paniek in plaats van geduld

Na de verliespartijen tegen China en Australië sloeg de stemming direct om. Dat is op zichzelf al veelzeggend. Een nieuwe bondscoach kreeg nauwelijks de tijd om iets neer te zetten of om de schade van een lastige start op te vangen. Volgens Valentijn Driessen werd de kritiek uit de spelersgroep al gelekt terwijl het elftal nog niet eens goed en wel uit Australië terug was. Dat zegt veel over de bereidheid om de gemotiveerde Rutten überhaupt een serieuze kans te geven.

Daarmee ontstond het eerste probleem. Niet de resultaten zelf, maar de snelheid waarmee onrust naar buiten begon te lopen. Zodra een spelersgroep denkt dat ze een trainer liever kwijt dan rijk is, wordt alles wat daarna komt zwaarder. Dan gaat het niet meer alleen over voetbal, maar over gezag. En een bondscoach zonder draagvlak is al half verlamd voordat hij zijn volgende opstelling opschrijft.

Sponsors deden niet meer alsof ze aan de zijkant stonden

Daarna kwam de tweede laag eroverheen: de sponsor. Zodra Corendon en Atilay Uslu in de verhalen opdoken, verschoof de kwestie van sport naar macht. Want een sponsor mag belangrijk zijn, een sponsor hoort niet het gevoel te krijgen dat hij mee kan sturen in wie bondscoach is. Toch is precies dat beeld ontstaan.

Dat maakt de situatie voor een bond bijna onhoudbaar. Als de spelersgroep morrt, de sponsor liever een grotere naam terugziet en het bestuur intern ook begint te schuiven, dan wordt een bondscoach geen trainer meer, maar een pion. Driessen schreef niet voor niets dat Advocaat en Rutten speelpoppen zijn geworden in een groter spel. Dat is hard geformuleerd, maar moeilijk te weerleggen.

Want wat is hier anders nog aan de hand? Niet een zuiver voetbalinhoudelijk debat, maar een cocktail van nervositeit, commercieel belang en sentiment.

De tv maakte van een intern probleem een publiek duel

En toen kwam de derde versneller: televisie. Wat intern gevoelig lag, werd in programma’s als Vandaag Inside steeds openlijker opgepompt. Niet als stille analyse, maar als campagne. Dick moest terug. De spelers wilden hem. Het eiland wilde hem. Fred moest dat begrijpen. Misschien zelfs zelf ruimte maken. Dat is het moment waarop de zaak echt onwerkbaar werd.

Niet omdat tv geen mening mag hebben, maar omdat een bondscoach dan publiekelijk wordt weggezet terwijl hij formeel nog gewoon in functie is. Dat is funest. Voor zijn positie in de groep, voor zijn geloofwaardigheid naar buiten en voor de rust binnen een bond. Leon ten Voorde had gelijk toen hij schreef dat Rutten zo geen kans van slagen heeft. Als de buitenwacht elke dag laat merken dat hij eigenlijk de verkeerde man is, wordt het bijna onmogelijk om nog autoriteit op te bouwen.

Dat geldt trouwens ook voor Advocaat. Want door al dat gepraat over zijn mogelijke terugkeer werd hij vanzelf onderdeel van het gevecht, of hij dat nu wilde of niet. Zijn zwijgen of half-open houding werd uitgelegd als instemming. Zijn status maakte hem groter dan de functie van de man die er zat. Daarmee werd ook hij meegezogen in een verhaal dat allang niet meer schoon was.

Fred Rutten werd de tussenoplossing die niemand echt wilde beschermen

Dat is misschien nog het pijnlijkst van alles. Rutten stapte in toen Curaçao hem nodig had. Niet op een feestelijk moment, maar juist op een ingewikkeld moment. En nu het sentiment weer kantelt, lijkt bijna niemand zich verplicht te voelen hem echt te beschermen.

Hugo Borst raakte daar een gevoelige snaar. Niet alleen omdat hij Rutten als trainer hoog aanslaat, maar omdat hij hem ook neerzet als een loyale, fatsoenlijke vakman. Iemand die zelfs een scoutingsrapport over Duitsland uit eigen zak betaalt als de bond daar te arm voor is. Dat detail is bijna te goed om te verzinnen, juist omdat het zo veel zegt. Het laat zien hoe scheef deze affaire is gaan hangen. De man die klaarstond toen het nodig was, lijkt nu vooral een obstakel in andermans verlangen naar een mooier einde met Dick Advocaat.

Dat is de hardste les van deze soap: in voetbal is loyaliteit vaak mooi totdat de uitslagen, de emotie of de marketing iets anders vragen.

Het bestuur maakte het niet kleiner, maar groter

Ook de bond zelf komt hier niet schoon uit. Want zodra een voorzitter publiekelijk moet benadrukken dat niet spelers en sponsoren bepalen wie de bondscoach is, is het kwaad eigenlijk al geschied. Dan bevestig je namelijk ook dat die krachten wel degelijk aan het trekken waren. Dat voedt alleen maar verder het beeld van bestuurlijke zwakte.

En juist op zo’n moment zou een bond het tegenovergestelde moeten doen. Rust uitstralen. Intern alles uitvechten. Extern één verhaal houden. Curaçao deed dat niet. Er werd te veel gelekt, te veel gereageerd, te veel half ontkend. Daardoor groeide de affaire van een lastig intern dossier naar een publieke afrekening voordat er überhaupt een nieuw toernooi gespeeld is.

Dit gaat inmiddels niet meer over de beste bondscoach, maar over een beschadigd proces

Dat maakt ook dat de oorspronkelijke vraag bijna naar de achtergrond is verdwenen. Misschien klikken de spelers beter met Advocaat. Misschien is Rutten op papier een uitstekende keuze. Misschien was een terugkeer van Dick onder andere omstandigheden best bespreekbaar geweest. Maar daar gaat het nu bijna niet meer over.

De echte schade zit in het proces. In hoe een spelersgroep te snel druk zette. In hoe een sponsor zich te nadrukkelijk in het gesprek bewoog. In hoe tv van een intern probleem een openbare lobby maakte. In hoe het bestuur de regie niet stevig genoeg vasthield. En in hoe twee trainers daardoor in een situatie belandden waarin niemand nog echt heel kan blijven.

Curaçao heeft van een bondscoachkwestie een onwerkbare soap gemaakt. Niet door één verkeerde beslissing, maar door te veel stemmen tegelijk te laten duwen, lekken en trekken. En dan blijft er uiteindelijk maar één conclusie over: als iedereen om een trainer heen belangrijker wil worden dan de trainer zelf, wordt de functie onhoudbaar.