Gemeente ziet geslaagd PSV-feest, cijfers vertellen ook iets anders

De huldiging van PSV in Eindhoven moest een feest van ontlading worden. Dat werd het ook, tot op zekere hoogte. De stad liep uit, het Stadhuisplein kleurde rood-wit en de kampioen kreeg het podium dat bij een titel hoort. Alleen blijft na afloop niet alleen het feest hangen. Ook het getal 93 blijft hangen. Zoveel mensen liepen brandwonden op door fakkels, ondanks een vuurwerkverbod dat juist was ingesteld om herhaling van vorig jaar te voorkomen.

Niemand hoefde naar het ziekenhuis. Dat is relevant. Maar het is niet hetzelfde als onbeduidend. Want 93 gewonden bij een kampioensfeest zijn geen voetnoot meer. Dat is een cijfer dat de toon van de dag verandert en precies daar begint het te wringen met de eerste bestuurlijke terugblik.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

De gemeente spreekt van een geslaagde PSV-huldiging, maar de cijfers bijten terug

De gemeente Eindhoven stelde woensdag dat de dag “over het algemeen” goed is verlopen en dat grote incidenten zijn uitgebleven. Dat is het soort formulering dat bestuurlijk begrijpelijk is. Geen paniek, geen grootschalige ongeregeldheden, geen ambulancerij richting ziekenhuis. Op papier valt daar iets voor te zeggen.

Alleen heeft de werkelijkheid van een plein haar eigen hardheid. Wie 93 mensen met brandwonden noteert en daarnaast ook zeventien aanhoudingen telt, onder meer voor het afsteken van vuurwerk, kan moeilijk volhouden dat dit alleen een bijzaak was. Dan hoort het bij het hoofdverhaal. Dat maakt de conclusie van de gemeente niet per se onwaar. Wel incompleet.

Het vuurwerkverbod rond PSV was zichtbaar streng, maar voelbaar poreus

Juist dat maakt deze huldiging interessanter dan een standaard verslag van een kampioensfeest. Eindhoven had namelijk niet niets gedaan. Na de problemen van vorig jaar, toen al tientallen mensen zich met brandwonden bij de EHBO meldden, werd dit keer een vuurwerkverbod ingesteld. De boodschap vooraf was duidelijk: er zou streng gecontroleerd worden.

Maar een verbod is pas zo sterk als het moment waarop het getest wordt. En dat moment kwam toen de PSV-selectie op het bordes verscheen. Opnieuw schoten de rode fakkels de lucht in. Opnieuw klonken knallen. Opnieuw zag je een plein waarop de praktijk zich weinig aantrok van de regel die erboven hing.

De gemeente zegt dat het verbod wel degelijk effect heeft gehad en wijst op tientallen kilo’s ingenomen vuurwerk. Dat kan best kloppen. Misschien is veel ellende voorkomen. Misschien was het zonder ingrijpen nog veel grimmiger geworden. Alleen blijft het zichtbare resultaat pijnlijk helder: de maatregel veranderde het beeld niet genoeg om de kern van het probleem weg te nemen.

93 brandwonden maken van sfeer ook een veiligheidsvraag

In het voetbal worden fakkels vaak verpakt als onderdeel van de beleving. Dat is ook precies waarom dit onderwerp steeds terugkeert. Voor supporters horen ze bij de kleur, de roes, de collectieve ontlading van een titel. Voor hulpdiensten en bestuurders zijn ze vooral iets anders: open vuur in een dicht opeengepakt stadscentrum. Die twee blikken botsen al jaren. In Eindhoven gebeurde dat dinsdag opnieuw, alleen nu met een cijfer dat lastig te relativeren valt. Want je kunt zeggen dat het om lichte eerstegraads brandwonden ging. Je kunt erbij zeggen dat niemand naar het ziekenhuis hoefde. Allemaal waar. Maar 93 mensen met brandwonden blijven 93 mensen met brandwonden.

De bestuurlijke taal schuurt juist omdat ze zo voorzichtig is

Misschien zit daar nog wel het scherpste punt. De gemeente kiest voor beheerste taal. Dat is logisch. Overheden praten nu eenmaal niet in rauwe termen over hun eigen evenement, zeker niet als het ook goeddeels goed ging. Maar juist die beheerste taal legt de spanning bloot.

“Over het algemeen goed verlopen” is een zin die alles netjes op zijn plaats probeert te houden. Alleen lukt dat minder goed zodra de cijfers openbaar zijn. Dan leest zo’n formulering niet meer als geruststellend, maar als iets dat de scherpe randen van de werkelijkheid moet afvijlen.

Eindhoven zal zich na deze PSV-huldiging opnieuw moeten afvragen wat nog acceptabel is

Daarmee is het volgende hoofdstuk eigenlijk al begonnen. De gemeente heeft aangekondigd de aanpak te evalueren en te kijken wat beter kan bij volgende huldigingen. Dat klinkt verstandig, maar de ruimte voor vrijblijvende evaluatie wordt wel kleiner. Na vorig jaar waren er al signalen. Nu ligt er opnieuw een fors aantal gewonden, ondanks aangescherpte regels.

Dan komt vanzelf de ongemakkelijke vraag op tafel: wat is hier nog acceptabel? Wanneer noem je iets een geslaagd volksfeest, en wanneer moet je erkennen dat de schade structureel begint te worden? Dat vraagt om meer dan een nette samenvatting achteraf. 

PSV kreeg dinsdag zijn feest. Eindhoven kreeg zijn volle plein. Maar wie alleen dat verhaal vertelt, laat het interessantste deel weg. Want de stad wilde laten zien dat zij na vorig jaar had geleerd. De cijfers van nu zeggen vooral dat die les nog niet is afgerond.