Oranje op groot scherm: wie betaalt straks de rekening tijdens het WK?

De discussie is terug, maar nu een stuk harder: een Kamermeerderheid wil dat de NOS géén geld meer vraagt aan cafés en organisatoren die de WK-wedstrijden van Oranje op groot scherm laten zien. “Supportersbelasting”, klinkt het. De NOS wijst naar de Auteurswet en zegt: we hebben het tarief al verlaagd en we móéten voorwaarden stellen.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Tweede Kamer vs NOS: waarom dit nu weer oplaait rond WK 2026

Het gaat om het WK in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Voor veel ondernemers is het simpel: ze willen Oranje aanzetten, publiek binnen, sfeer op straat. Maar bij grote schermen en georganiseerde kijkavonden komt al snel een extra stap: een licentie.

In de Tweede Kamer is daar weinig geduld mee. VVD, D66, CDA en ook partijen aan de rechterkant vinden het vreemd dat een publieke omroep, die met belastinggeld wordt gefinancierd, opnieuw geld vraagt aan dezelfde belastingbetaler. Die lijn hoor je terug in meerdere reacties: het voelt dubbel.

De NOS nuanceert dat: je mag als publieke omroep niet toestaan dat anderen “gratis” geld verdienen op jouw beelden, zonder afspraken. Dat is hun basisverhaal. Het is precies de botsing die je elk toernooi terugziet.

Wat de NOS precies vraagt: evenementenlicentie vs doelgroeplicentie

De tarieven zijn niet hetzelfde voor iedereen, en dat maakt de discussie rommelig.

Er is een evenementenlicentie: grofweg een bedrag per bezoeker per wedstrijd. De NOS communiceert daarbij dat het om een kleine bijdrage per aanwezige gaat, vergelijkbaar met het verlaagde EK-tarief dat eerder is ingevoerd. Voor een volle kroeg tikt dat aan, zeker als je meerdere wedstrijden organiseert.

Daarnaast bestaat een doelgroeplicentie: een jaarlicentie op basis van de grootte van de zaak (oppervlakte). Daarmee kun je het WK ook tonen, maar de instapprijs ligt meteen een stuk hoger dan “een paar tientjes”. Voor kleine cafés kan dat een afweging worden: betaal je per avond, of koop je vooruit zekerheid?

Een klein detail dat in de praktijk groot wordt: zodra je entree heft of het echt als event verkoopt, verschuift het tarief. Dan kom je sneller in het commerciële hoekje terecht. Dat is precies waar organisatoren nerveus van worden, omdat je dan ineens met regels rond sponsoring en ticketing zit. Dat gesprek moet vaak nog beginnen.

De juridische kant: waarom de NOS zich verschuilt achter de Auteurswet

De kern is niet of de NOS “aardig” wil zijn. De kern is: wie heeft de rechten, en wat mag je ermee? Volgens de NOS valt het vertonen op grote schermen niet automatisch onder “gewoon tv-kijken”, maar onder openbaar vertonen. Daarvoor heb je toestemming nodig van de rechthebbende. En in dit geval zit die toestemming in het pakket dat de NOS heeft gekocht. Dus: NOS is het loket.

Dat betekent niet dat elk tarief heilig is. Het betekent wel dat “het verbieden” door de politiek niet met één vingerknip geregeld is. Als de Kamer echt wil dat die rekening verdwijnt, zijn er grofweg drie routes:

• de NOS past de voorwaarden vrijwillig aan (politieke druk, moreel appel, opnieuw)

• de overheid zoekt een constructie om die kosten af te dekken (subsidie/compensatie)

• er komt een juridisch/beleidsmatig gevecht over hoe openbaar vertonen moet worden behandeld bij publieke sportuitzendingen

Die derde route is traag. En het WK komt snel dichterbij.

EK 2024 als waarschuwing: toen werd het tarief al “lager”, nu weer gedoe

Twee jaar geleden, bij het EK, was er ook al ophef. Toen kwam er uiteindelijk een verlaagde prijs per bezoeker. Dat werd verkocht als een “goedkope oplossing” die het voor cafés haalbaar moest maken.

Alleen: zodra tarieven bestaan, blijft het gesprek terugkomen. Want voor de één is 0,80 euro per bezoeker een paar tientjes. Voor de ander is het duizenden euro’s, zeker als je met een plein werkt, beveiliging regelt en een vergunning nodig hebt. Het probleem zit dus niet alleen in die ene euro. Het zit in het principe én in de schaal.

Wat betekent dit voor Oranje-fans, cafés en fanpleinen?

Voor de supporters verandert er pas iets als er een beslissing valt. Tot die tijd gebeurt wat altijd gebeurt in Nederland: iedereen schuift het vooruit en hoopt dat het op tijd “opgelost” is. Cafés willen duidelijkheid, liefst deze maand al. Gemeenten willen weten waar ze aan toe zijn met vergunningen en veiligheid. Organisatoren willen niet het risico lopen dat ze later te horen krijgen dat het ineens een commerciële vertoning was.

En de NOS? Die wil voorkomen dat het beeld ontstaat dat er aan supporters wordt verdiend, terwijl ze tegelijk de juridische kant niet los kan laten zonder zichzelf in de vingers te snijden. Het WK zal hoe dan ook op tv zijn. De vraag is alleen of het gezamenlijke kijken straks weer overal vanzelfsprekend voelt, of dat er opnieuw een rekensom boven het publiek hangt.

Wie gaat dit “oplossen” voor de aftrap?

De Kamer roept de minister van Economische Zaken op om met de NOS om tafel te gaan. Dat klinkt daadkrachtig, maar de uitkomst is niet vanzelfsprekend. Want als de NOS een uitzondering maakt, wil je meteen weten: voor wie precies, onder welke voorwaarden, en hoe voorkom je grijs gebied? Dit wordt waarschijnlijk geen ja/nee-discussie. Het wordt een afspraak met komma’s en één ongemakkelijke waarheid: voetbal verbindt, maar het kost ook geld. De vraag is alleen wie het betaalt, en wie dat straks durft uit te leggen als de eerste bal rolt.